Polski - Dwudziestolecie międzywojenne - Epoka

Card Set Information

Author:
riatoz96
ID:
286269
Filename:
Polski - Dwudziestolecie międzywojenne - Epoka
Updated:
2014-10-19 16:59:07
Tags:
las
Folders:
Polski
Description:
Na sprawdzian 21.10.14
Show Answers:

Home > Flashcards > Print Preview

The flashcards below were created by user riatoz96 on FreezingBlue Flashcards. What would you like to do?


  1. Zmiany
    • Gwałtowny rozwój techniki i nauki - teoria względności Einsteina, narodziny astrofizyki
    • Rozrost miast
    • Coraz popularniejsze samochody, samoloty, telefon, elektryczność
    • Społeczeństwo masowe - gusta większości mało wyszukane, ale coraz więcej osób siegało po prasę, korzystało z bibliotek itp
    • Coraz powszechniejsze kino
  2. Światopoglad - zróżnicowanie, niejednolitość
    • "Zobaczyć świat inaczej" - wielość teorii, kierunków poszukiwań itp
    • Lata 20 - optymizm, wiara w postęp, lata 30 - nastroje gorsze, wyczuwana wojna
  3. Człowiek dwudziestolecia
    • Coraz więcej udogodnień cywilizacyjnych, zafascynowany postępem, ale i przerażony (np. sposobem użycia techniki przeciw ludziom-I WŚ)
    • Fascynacja awangardowymi kierunkami w sztuce i literaturze
    • Próby zrozumienia psychiki człowieka i odczuwanie absurdu istnienia
  4. Nowe ideologie polityczny
    • Istotne dla rozwoju literatury
    • nacjonalizm - zw. z kultem siły, groźba konfliktów na tle narodowym
    • socjalizm - za równościa społeczna, radykalnym reformami, rewolucja, często odrzucenie tradycyjnych wartości
    • Widmo rewolucji lub wojny wielu przerażało - katastrofizm
  5. Konteksty filozoficzne
    • Pragmatyzm
    • Freudyzm
    • Behawioryzm
    • Egzystencjalizm
    • Katastrofizm
    • Bergsonizm
  6. Begsonizm (intuicjonizm)
    • Jeszcze z młodej polski; Henri Bergson
    • Podniesienie rangi intuicji, pęd życiowy –èlan vital - siła rzadzaca światem, dzięki niemu możliwy postęp odbywajacy się na drodze ewolucji
    • Nie rozum i intelekt, a intuicja i instynkt właściwymi narzędziami poznania
    • Duży wpływ na późniejszy symbolizm, awangardę (np. przyczynił się do powst. strumienia świadomości)
  7. Pragmatyzm
    • O rawdziwości sadów i zdań decyduje o ich przydatność do skutecznych działań
    • Odkrywamy, bo chcemy osiagnac jakas korzyść
    • Nauka, działania - powinny mieć czysto praktyczny, przydatny charakter
    • Wywodzi się z angielskiego empiryzmu
    • Przedst: Charles Sanders Peirce, William James (twórca, Ameryka)
  8. Freudyzm
    • Wywodzi się z badań psychiatrów
    • Zwrócenie uwagi na rolę podświadomości, skrywanych popędów (np seksualny - libido) i urazów psychicznych, zwłaszcza z dzieciństwa
    • Stworzył Freud (twórca psychoanalizy), uczniowie: Gustaw Jung (Teoria archetypów), Alfred Adler (teoria o kompleksie niższości)
    • Badanie przez hipnozę i analizę snów
    • Wyróżnił 3 warstwy w psychice człowieka:
    • Jaźń (ego) - kierowana myśla, uzalezniona od sys. wyznawanych wartości
    • Ono (id) - Sfera popędów, głęboko ukryta w psychice
    • Nadjaźń (superego) - warstwa najwyższa, tłumiaca popędy id - despotyczna i tyrańska wobec niego, kontrolujaca odruchy i pragnienia
    • Wpływ na lit.:Nałkowska - "Granica", Kuncewiczowa - "Cudzoziemka"
  9. Behawioryzm
    • Wywodzi się z badań psychiatrów
    • Odwrotnie niż Freudyzm - pominięce życia wewn. człowieka - obiektywnej ocenie podlegaja tylko jego reakcje, zachowania
    • John Watson (twórca, Ameryka) - teoria Pawłowa wprowadzona do psychologii
    • Odrzucenie introspekcji (wglad do wewnatrz)
    • Ernest Hemingway, Tadeusz Borowski
  10. Egzystencjalizm
    • Korzenie literackie
    • Tragizm samotnego we wszechświecie człowieka, u którego poczucie odpowiedzialności za własne życie budzi lęki egzystencjalne
    • Człowiek na świecie pojawił się bez powodu, od niego zależy codziennie czy chce żyć czy nie, skazany na wolność
    • Świat obcy, odrażajacy, wypełnia absurd
    • Pesymizm, irracjonalnośc, poczucie kruchości ludzkiego życia
    • Przedst: Jean-Paul Sartre, Karl Jaspers, Martin Heidegger, Albert Camus
    • Friedrich Nietzsche, Fiodor Dostojewski i Franz Kafka
  11. Katastrofizm
    • Korzenie literackie
    • Przeświadczenie o rychłym upadku świata
    • Schyłek cywilizacji, upadek kultury, nadchodzaca totalna zaagłada
    • Teoria śmierci społeczeństwa
    • Przedst: Oswald Spengler - "Zmierzch Zachodu"
    • Kiedy kultura zamienia się w cywilizację traci swe siły żywotne i umiera 
    • Kultura - sztuka, metafizyka, patriotyzm, wybitna jednostka
    • Cywilizacja - materializm, dyktatura rozumu, żady pieniadza, kosmopolityzm
  12. Nowe prady w literaturze
    • autentyzm
    • awangarda francuska
    • dadaizm - głównie w sztuce
    • futuryzm
    • surrealizm (nadrealizm) - sztuka też
    • Czysta Forma Witkacego
    • neoklasycyzm
  13. Autentyzm
    • Przedmiotem poezji osobiste przeżycia i odczucia autora, najczęściej tematyka wiejska
    • Przedst. w sposób szczery, subiektywny, bezpośredni, głoszenie wznowienia trad. naturalistycznej, realistycznej
    • Opozycja wobec skamandrytów i nurtów awangardowych
  14. Awangarda francuska
    • Brak wrogiego stos. do przeszłości
    • Poecie przysługiwać powinna wolność twórcza
    • Wyzwolenie wyobraźni
    • Domagano się odświeżenia języka poetyckiego 
    • Utwory mogły wyrażać coś też swoim układem graficznym - liryzm wizualny (Guillaume Apollinaire)
  15. Dadaizm
    • Tristan Tzara, Szwajcaria; dada (fr. zabawka)
    • Główna zasada twórcza - destrukcja
    • Kierunek buntowniczy - nonsens, absurd, dowolność
    • Artystom wszystko wolno - totalna wolność
    • Odrzucenie wszelkich norm, tradycji; pochwała nihilizmu, anarchii
    • Szokujace techniki, materiały, czarny humor itp.
    • Francis Picabia , Max Ernst, w Polsce praktycznie nie występował, kilka nawiazań u Tuwima, Aleksandra Wata
  16. Futuryzm
    • Z Włoch - Marinetti, program w "Le Figaro"
    • Fascynacja światem przyszłości, odrzucenie tradycji i przeszłości 
    • "Słowa na wolności" - nowy język poetycki tworzony, bez interpunkcji, z błędami ort., nowa estetyka
    • "Spalić muzea"
    • Tytus Czyżewski, Bruno Jasieński
  17. Surrealizm (nadrealizm)
    • Gra luźnych skojarzeń, odwołanie się do poetyki marzenia sennego
    • Powstały pod wpływem dadaizmu
    • Andre Breton - manifest surrealizmu
    • Odrzucenie racjonalizmu, realizmu
    • Nieraz groza, dziwność, tajemniczość, niezwykłość
    • Dażenie do wyzwolenia wyobraźni, psychiki
    • Czerpanie z psychoanalizy, oniryzmu
    • Posługiwanie się absurdem, groteską, nonsensem
    • Wprowadzienie kolażu i dekalkomanii
    • Salvador Dali , Breton
    • W lit.:
    • Strumień świadomości (pisanie automatyczne)
    • "Dyktando myśli przy nieobecności kontroli sprawowanej przez rozum" Breton
  18. Czysta Forma Witkacego
    • Pojęcie estetyczne, stworzonego przez Witkacego
    • Konstrukcja elementów tak oderwanych od realiów i życia codziennego, od logicznej motywacji, że dzieło będzie integralne i niezależne
    • Najłatwiej osiagnać: malarstwo abstrakcyjne, muzyka
    • Najtrudniej: literatura
  19. Abstrakcjonizm
    • W sztuce
    • Wyeliminowanie przedstawień mających bezpośrednie odniesienie do form lub przedmiotów obserwowanych w rzeczywistości
    • Wyzwolenie od tematu, odejście od rzeczywistości
    • Szukanie nowych form
    • Wassily Kandinsky, Edward Munch
  20. Neoklasycyzm
    • Kontynuacja tradycji symbolizmu i klasycyzmu
    • Głównie Francja i Zw. Radziecki
    • Powrót do tradycji literackich, realizowanie idei "czystej poezji" (irracjonalizm)
    • Problematyka moralna, religijna i filozoficzna
    • Jarosław Iwaszkiewicz, Paul Valery
  21. Nowe prady w sztuce
    • Surrealizm (też lit)
    • Abstrakcjonizm
    • Kubizm
    • Formizm
    • Dadaizm (też lit)
    • Ekspresjonizm
    • Konstruktywizm
  22. Kubizm
    • cubus - sześcian, kostka
    • Geometryzacja,
    • Podstawa konstrukcji dzieła - bryły geometryczne
    • odrzucenie perspektywy,
    • analiza struktury obiektu,
    • technika kolażu,
    • zniekształcanie proporcji
    • monochromatyzm
    • Abstrakcja
    • Upraszczanie form
    • Pablo Picasso, Georges Braque
  23. Formizm
    • Zerwanie z mimetycznym kopiowaniem rzeczywistości, koncentracja na formie
    • Brak perspektywy, kontrast, operowanie bryłami, elementy kubizmu, dynamizm
    • Tytus Czyżewski, Witkacy, Leon Chwistek
  24. Konstruktywizm
    • Funkcjonalność, odejście od indywidualizmu, utylitaryzm
    • Władimir Tatlin
  25. Eskpresjonizm
    • Ostre, kontrastowe kolory
    • Deformacja, skośne, łamane linie
    • Oniryzm, subiektywizm, ukazywanie skrajnych emocji, przeżyć twórcy, modela
    • Często poetyka krzyku-style wstarzajace bebechami
    • Tytus Czyżewski, Witkacy, Tadeusz Kulisiewicz
  26. Grupy poetyckie
    • Skamander,
    • Awangarda Krakowska
    • furutyści
    • (Te 3 krytykował Miłosz)
    • Autentyści
    • Żagary
    • Kwadryga
    • Poza ugrupowaniami: Bolesław Leśmian, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Leopold Staff
  27. Skamander
    • Zwiazani z czasopismem "Skamander", kawiarnia "Pod Pikadorem" i "Ziemiańska" (Wa-wa)
    • Inaczej niż Awangarda i Futuryści - nie odrzucali tradycjki, tylko młodopolska poetykę
    • Poezja o dniu codziennym, uczuciach zwykłych ludzi
    • Biologizm, radość życia
    • Język potoczny, kolokwializmy
    • Grupa bez okr. programu, każdy z nich był indywidualnościa, własny styl pisania i ulubiona tematyka
    • Mistrzem i autorytetem ich Leopold Staff
    • Wielka piatka: Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Julian Tuwim, Jarosław Iwaszkiewicz, Antoni Słonimski
  28. Awangarda Krakowska
    • Program sformułowany przez Tadeusza Peipera, Miasto, Masa, Maszyna (3M)
    • Skupieni wokół czasopisma "Zwrotnica" (redagował je Peiper- papież awangardy)
    • Kult nowoczesności
    • Negowanie natchnienia, mistycyzmu, metafizyki
    • Nowy typ liryki i metafory
    • Teksty silnie zmetaforyzowane
    • Przedst: Tadeusz Peiper, Jalu Kurek, Julian Przyboś, Jan Brzękowski
  29. Futuryści
    • Negacja wszystkiego: tradycja, przeszłość, literatura inna niż futurystyczna
    • Szokowanie, prowokacja, uderzanie w autorytety
    • "Słowa na wolności"
    • Na zachodzie sympatyzowali z faszyzmem
    • Eksperymenty formalne (odrzucenie reg. ortografii, zas. składnii)
    • Przedst: Bruno Jasieński, Aleksander Wat, Tytus Czyżewski, Anatol Stern
  30. Żagary
    • Pisarzy wileńscy skupieni wokół czasopisma "Żagary"
    • Katastrofizm, poczucie zagrożenia wojna, wizyjność, historyzm, reflekcyjność, ele. klasycyzmu, symbolizmu
    • Przedst: Antoni Gołubiew, Czesław Miłosz
  31. Kwadryga
    • Opozycja do Skamandra, Awangardy
    • Wa-wa
    • Poezja społeczna, zaangażowana
    • O prostych ludziach, ideowym patronem Norwid
    • Przedst: Konstanty Ildefons Gałczyński
  32. Autentyści
    • Grupa ostrzeszowska skupiona wokół czasopisma "Okolica Poetów"
    • Jedność prawdy artystycznej i życiowej
    • Opozycja wobec awangardy, Skamandra (jak Kwadryga, po części też Żagary)
  33. Motywy
    Miasto, rewolucja, wojna, kobieta, dom, kamienica, taniec, wizje apokaliptyczne (schyłek lat 30. zwłaszcza)
  34. Funkce tekstów językowych
    • Informatywna - przekazywanie informacji o świecie, w rozmowach,t. prasowych, ogłoszeniach
    • Ekspresywna(emotywna) - wyrażanie uczuć poprzez zdania wykrzyknikowe, odpowiedna intonacja, wyrazy nacech. emocjonalnie
    • Impresywna(perswazyjna) - dażność nadawcy do kształtowania postaw i zachowań odbiory - komendy wojskowe, regulaminy, reklamy
    • Poetycka(estetyczna) - zwracanie uwagi odbiory na same znaki językowe, ich niezwykłośc. Maja zachwyć/zaskoczyć/rozbawić odbiorce - wiersze, żarty, przysłowia
    • Fatyczna (fatis=mowa) - nawiazywanie, podtrzymywanie kontaktu lub sygnalizowanie jego zakończenia

What would you like to do?

Home > Flashcards > Print Preview