WOS - System polityczny RP (IV)

Card Set Information

Author:
riatoz96
ID:
297186
Filename:
WOS - System polityczny RP (IV)
Updated:
2015-04-08 14:05:11
Tags:
asd
Folders:
WOS
Description:
asd
Show Answers:

Home > Flashcards > Print Preview

The flashcards below were created by user riatoz96 on FreezingBlue Flashcards. What would you like to do?


  1. Konstytucja
    • 3 wyróżniki jej wyjatkowości:
    • Szczególna treść - tzw. materia konstytucyjna - struktura i kompetencje najwyzszych organow, podst. ustr. społ-gosp, praw, wolności itp.
    • Szczególna forma - nazwa i tryb uchwalania lub wprowadzania do niej zmian trudne niz w innych ustaw
    • Szcególna moc prawna - najwyższe miejsce wśród źródeł prawa stanowionego
    • FUNKCJE:
    • Prawna - reguacja stosunkow polit, społ, gosp w państwie
    • Polityczna - wskazywanie idei, zasad, na ktorych opiera sie struktura państwa i władzy państwowej
    • Programowa - określa cele państwa i zobowiazuje parlament do tworzenia prawa rozwijajacego zawarte w niej idee
    • Organizatorska - wyznacza formy życia zbiorowego i zas. działania państwa
    • Integracyjna - wzmacnia patriotyzm i identyfikuje obywateli z państwem
    • Wychowawcza - upowszechnianie zawartych w niej ideii i zasad
  2. Konstytucja RP
    • 2 kwietnia 97 r. - uchwaliło Zgromadzenie NArodowe > później potwierdzenie przez referendum
    • Preambuła + 243 artykuły w 13 rozdziałach, wiekszosc dzieli sie na ustępy (mniejsze cz. redakcyjne)
    • Najważniejsze reguły ustrojowe Polski:
    • Demokratyczne państwo prawa
    • Sprawiedliwość społeczna
    • Zwierzchnictwo narodu
    • Unitarna forma państwa
    • Podział władzy i równoważenie się władz
    • Pluralizm polityczny
    • Subsydiarność (pomocniczość)
    • Dobro wspólne
    • Suwerenność zewnetrzna i wewnetrzna
  3. Zasada demokratycznego państwa prawnego
    • Artykuł 2 
    • Państwo opiera się na zasadach i procedurach demokratycznych
    • Państwo prawa - takie, w którym sie przestrzega prawa i sytuuje je ponad państwem
    • Organy moga dzialac wylacznie zgodnie z przepisami, a obywatele moga robic to, czego nie zabrania prawo
    • Moga istniec gwarancje ochrony praw i wolnosci obywateli - np. do sprawiedliwego sadu
    • Prawo musi opierać się na kilku zasadach - np. lex retro non agit i odzwierciedlac sys. wartosci obywateli, źródłami jego ustawy i konstytucja
  4. Zasada sprawiedliwości społecznej
    • Artykuł 2
    • Państwo ma dazyc do zapewnienia kazdemu obywatelowi mozliwie równego dostępu do podst. dóbr materialnych
    • Lub chociaz stwarzać warunki, w których wszyscy obywatele beda mieli takie same szanse na ich uzyskanie
    • Państwo ma zapewnić obywatelom godne warunki życia
  5. Zasada zwierzchnictwa narodu
    • Artykuł 4
    • Naród = wspolnota obejmujaca all obywateli polskich
    • Sprawuje władzę pośrednio (wybór przedstawicieli) i bezposrednio (referendum, inicjatywa ustawodawcza)
    • Prawo inicjatywy ustawodawczej (ludowej ) - 100 tys. obywateli; nie moze dot. zmiany konstytucji ani kwestii budzetowych
  6. Zasada unitarnej formy państwa
    • Artykuł 3
    • Jedn. terytorialne w Polsce - województwa, powiaty itp., maja tylko charakter administracyjny, nie tworza wlasnych rzadow
  7. Zasada podziału władzy i równoważenia się władz
    • Artykuł 10
    • Ustawodawcza - sejm i senat; Wykonawcza - rzad i prezydent; sadownicza - sady i trybunały
    • Żaden z organow nie ma zwierzchnosci nad organem władzy drugiego rodzaju; każda władza ma ściśle rozgraniczone kompet.
    • Równowaga władz zapewniona np. przez kompetencje kontrolne organów
    • Rzad odpowiada polit. przed parlamentem, Trybunał Konst. orzeka o zgodnosci ustaw, sejm moze zglosic wotum nieufnosci wobec rzadu, prezydent ma weto wobec ustaw parlamentu, akta prezydenta wymagaja kontrasygnaty
  8. Zasada pluralizmu politycznego
    • Artykuł 11
    • Swoboda tworzenia i dzialalnosci partii polit., które moga na drodze demok wyborów legalnie przejac władze w państwie
    • Partie moga reprezentowac różne światopoglady, ale ta swoboda nie jest nieograniczona - nie moga glosic faszyzmu, komunizmu, nazizmu itp.
    • Zgodnosc programów i działalnosci partii z konstytucja ocenia Trybunał KOnstytucyjny
  9. Zasada subsydiarności
    • Zawarte w preambule
    • Organy władzy publ. (państwoej i samorzadowej) maja podejmowac dzialania tylko gdy jednostki lub tworzone przez nie organizacje nie sa w stanie zrealizowac swoich celow bez pomocy rzadu
    • Państwo wiec nie moze pozostawiac losu jednostek obojetnie, ale nie powinno ingerować w ich życie
    • Jeśli mniejsze wspólnoty samorzadowe moga wykonac zadanie jakies to nie powierza sie pomocy im powiatom itd.
  10. Zasada dobra wspólnego
    • Artykuł 1
    • Państwo polskie nie moze byc zawlaszczone przez zadna gr. narodowa, klase spoleczna ,partie ani zw. zawodowy
    • Kazdy obywatel ma prawa i obowiazki
  11. Polskie konstytucje
    • 3 maja - 3 maja 1791 r. - zwierzchnictwo narodu, trójpodział władzy, pierwsza w Europie
    • Księstwa Warszawskiego - 22 lipca 1807 r.; wzorowana na ustr. Ces. Francuskiego
    • Królestwa Polskiego - 1815 r.
    • Mała Konstytucja - 20 lutego 1919 r.;
    • Konstytucja RP (marcowa) - 17 marca 1921 r.; nawiazuje do tej z 3 maja
    • Konstytucja RP (kwietniowa) - 23 kwietnia 1935 r. ; nadrzednosc państwa nad prawami; odrzucenie podziału władz
    • Mała Konstytucja - 19 lutego 1947 r.
    • Konstytucja PRL (lipcowa) - 22 lipca 1952 r.
    • Mała konstytucja - 17 października 1992 r.
    • Konstytucja RP - 2 kwietnia 1997 r.
  12. Suwerenność a prawo miedzynarodowe
    • Zawieranie umów miedzynarodowych w pewnym stopniu ogranicza suwerenność, ale to konieczne
    • Umowa miedzynarodowa - zgodne oświadczenie woli podmiotow miedzynarodowych
    • Najważniejsze umowy międzyanr. (dot. przystapienia do org., dot. wolnosci itp. obywatela) wymagaja ratyfikacji prezydenta po uprzedniej zgodzie parlamentu
    • Jeśli duże zmiany w kwestii kompetencji organów w. państwowej by wprowadzała to moze byc referendum ogólnokrajowe
    • Niektóre mniej wazne umowy wymagaja ratyfikacji, bez zgody uprzedniej parlamentu czy narodu
    • Jak sie przyjmie umowe to stosowana jest bezposrednio, ma taki sam charakter jak prawo krajowe, staje sie jego czescia
    • Jeśli sprzecznosci miedzy zapisami to szczegolna waga umów ratyfikowanych za zgoda parlamentu lub narodu
    • Regulacje wydawane przez UE maja nadrzedny charakter nad p. krajowym
    • Zasada pierwszeństwa prawa unijnego - nie odnosi sie tlyko do konstytucji
  13. Procedura zmiany konstytucji
    • Tylko parlament wedlug procedury z 235 artykułu
    • Projekt ustawy o zmianie - 1/5 ustawowej liczby posłów (92 osoby), senat lub prezydent
    • Do uchwalenia jej w sejmie wymagana wiekszosc kwalifikowana 2/3 głosów
    • Aby byla wazna po przyjeciu przez sejm, uchwalic w jednakowym brzmeniu musi senat bezwzgl. wiekszoscia glosow przy kworum 1/2 senatu; nie moze senat poprawiac nic
    • Ew. mozna do tego przeporwadzic referendum zatwierdzajace (jesli zmiany dot. rozdziałów I,II lub XII rozdziału
    • Termin referendum na wniosek 92 posłów, senatu lub prezydenta wyznacza mraszałek sejmu (do 60 dni od złożenia wniosku)
    • Jeśli uchwali parlament, ew zatwierdzi też naród, marszałek sejmu przekazuje prezydentowi, a ten nie moze wetowac i podpis składa w ciagu 21 dni
    • Ogólnie długie minimalne czasy pracy nad konstytucja, zeby nie dzialac pochopnie
  14. Stany nadzwyczajne
    • Odstapienie od okreslnego w konstytucji sys. sprawowania władzy i zastosowanie szczegolnych śr. do likwidacji zagrożenia
    • XI rozdział Konstytucji RP
    • Może obowiazywac na alym kraju lub w czesci
    • Zwiekszaja sie kompetencje wladzy wykonawczej; ograniczaja sie prawa i wolnosci obywateli a zwieksza obowiazki
    • W razie stanu wojennego i wyjatkowego nie mozna ograniczac praw i wolnosci dot. sfery godnosci czlowieka, reguł ponoszenia odp. karnej, prawa dost. do sadu, ochrony prywatnosci itp.
    • W razie stanu wyjatkowego nie mozna wprowadzic zmiany w KOnstytucji, Kodeksie wyborczym
    • Nie mozna robic wtedy ani 90 dni po referendow, wyborow ani skrocic kadencji sejmu
    • Jesli sie kadencja wtedy miala skonczyc to sie przedluza
    • Trzy stane nadzwyczajne: wyjatkowy, wojenny, klęski żywiołowej
  15. Stan wojenny
    • W razie zagrożenia zewn.,napaści zbrojnej lub gdy wynika to z umowy miedzynarodwej
    • Z wnioskiem o wprowadzenie wystepuje Rada Ministrow, a decyzja należy do prezydenta; ma 48h na decyzje
    • Jeśli zgoda to przedstawia sejmowi, a oni moga uchylic ew. bezwzgledna wiekszoscia głosów
    • Jeśli nie ma odp. liczby osób w sejmie akurat, prezydent na wniosek RM wydaje rozporzadzenie o mocy ustawy, ale sejm niebawem musi zatwierdzic
    • Stan wojenny obowiazuje od dnia ogloszenia przez prezydenta w Dzienniku Ustaw RP, a zniesc go moze kolejne rozporzadzenie prezydenta na wniosek RM
  16. Stan wyjatkowy
    • W razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezp. obywateli lub porzadku publ.
    • Np bo zagrożenia wewn (terroryzm, zamieszki)
    • Taka sama procedura jak przy stanie wojennym, ale trwa max 90 dni, raz max mozna przedluzyc za zgoda sejmu o 60
  17. Stan klęski żywiołowej
    • W razie katastrofy naturanej lub powznej awarii technicznej
    • Wprowadza Rada Ministrów na mocy rozporzadzenai na okres do 30 dni; przedłużenie za zgoda sejmu
    • Może zrobić to z własnej inicjatywy lub na wniosek wojewody
  18. Sejm i senat
    • Sejm - 460; Senat - 100
    • Dwuizbowość nierównorzędna - dominacja sejmu nad senatem; każda z izb autonomiczna - działaja wedlug swoich regulam.
    • Funkcje
    • Ustawodawcza - uchwalanie ustaw 
    • Ustrojodawcza (w obrebie ustawodawczej) - stanowienie norm konstytucyjnych
    • Kontrolna - zwłaszcza wobec rzadu (interpelacja poselska, zapytanie poselskie)
    • Kreacyjna - rozstrzygniecia personalne dot. obsadzenia niektórych naczelnych stanowisk - np. prez. NBP, NIK, sędzió TK
    • Europejska - współuczestnictwo w kształtowaniu pl stanowiska w pracach organów UE
    • Kształtowanie opinii publ. i kultury poliyycznej w państwie
    • Wybór - powszechne na czteroletnia kadencje
    • Siedziba - kompleks budynków przy ul. Wiejskiej w Wa-wie
  19. Wybory do sejmu i senatu
    • Kodeks wyborczy - 5 stycznia 2011 r. - Zasady wyborów do parlametnu i innych organów wyłanianych głosowaniem 
    • P. wyborcze - czynne - all 18 lat w dniu wyborów ; Bierne - do sejmu 21; do senatu 30
    • Zakaz kandydowania - osoby skazane prawomocnymi wyrokami na pozbawienie wolności 
    • Przeprowadzanie - specjalne organy - zwłaszcza Państwowa Komisja Wyborcza (podlegaja jej komisje okręgowe i obwodowe)
    • Głosowanie - gminy (stałe obwody), statki, szpitale, zakł. karne; przez pełnomocnika jesli + 75/niepełnosprawny
    • Sejm:
    • Zasady - Powszechne, równe, bezpośrednie, proporcjonalne, tajne
    • Okręgi wyborcze - wielomandatowe - zwykle obejmuja obszar cz. wojewodztwa - w kazdym co najmniej 7 do parl. 
    • Liczba mandatów zależna od liczby mieszkanców
    • Zgłaszanie list kandydatów - komitety wyborcze partii, koalicyjne komitety wyborcze, komitety wyborcze wyborców
    • Płcie - na każdej liście mężczyzn i kobiet nie może być mniej niż 35% 
    • Próg wyborczy - listy knadydatów tych komitetów, które w skali kraju +5% gosów, a koalicja - 8%
    • Metoda d'Hondta - umacnia komitety z najwieksza liczba głosów
    • Mandaty na danej liscie w kolejnosci zgodnej z liczba głosów na nich
    • Wyniki - ogłasza Państwowa Komisja Wyborcza w Dzienniku Ustaw RP
    • Senat
    • Prezydent zarzadza wybory - jednoznaczne z decyzja o wyborach do senatu
    • Powszechne, bezpośrednie, wiekszosciowe, tajne
    • Okręgi wyborcze - jednomandatowe; obecnie 100 - wybrany kandydat, który w okregu najwiecej głosów ważnych

What would you like to do?

Home > Flashcards > Print Preview