Historia - Notatki - Europa i świat po 1815 roku

Card Set Information

Author:
riatoz96
ID:
297825
Filename:
Historia - Notatki - Europa i świat po 1815 roku
Updated:
2015-05-10 07:02:26
Tags:
asd
Folders:
Historia//1815-1939 r.
Description:
TUTAJ TEŻ IDEOLOGIE!!
Show Answers:

Home > Flashcards > Print Preview

The flashcards below were created by user riatoz96 on FreezingBlue Flashcards. What would you like to do?


  1. Przyczyny zwołania kongresu
    • Bo Napoleon obsadzał trony jak chciał itp. - wszystko pod siebie i zburzył zbudowany w XVIII w. ład
    • Zachwiał władza Burbonów i Habsburgów-  dynastii o wielowiekowej tradycji
    • Wprowadził wiele liberalnych zmian ustrojowych - reformowal kodeksy prawne
  2. Zwołanie kongresu wiedeńskiego
    • Wzięli udział: Wb, Rosja, Austria, Prusy
    • Do tego sojusznicy: Szwecja, Hiszpania, Portugalia
    • W końcu też - Francja - gest uznania powrotu na tron dynastii Burbonów
    • Zapowiadała się współpraca Rosji i Prus > to spowodowało zbliżenie WB i Austrii; wsparcie dla nich też Hiszpanii i Francji
    • Francja grała o jak najmniejsze straty
  3. Główni uczestnicy
    • Przedstawiciele 16 państw; główne decyzje w gronie 4-6 z nich
    • Najważniejsi: Wb i Rosja, Prusy, Austria, później i Francja
    • Klemens von Metternich - msz Austrii
    • Robert Stewart - wicehrabia Castlereagh - szef dyplomacji brytyjskiej
    • Charles de Talleyrand - msz Francji
    • Karl Gustaw von Hardenburg - kanclerz PRus
    • KS. Andriej Razumowski - dyplomata rosyjski
    • Karl Robert Nesselrode - doradca Aleksandra I
    • Arthur Wellesley - - ks. Wiellington - pogromca Napoleona spod Waterloo
    • Byli też np. Aleksander I, Fryderyk Wilhelm III
  4. Trzy zasady (2 nadrzędne)
    • Legitymizm - jedynie przedstawiciele dyn. królewskich maja swiete i nienaruszalne prawo do sprawowania władzy monarszej
    • Równowaga sił - taki układ sił na kontynencie, by żadne nie zdobyło hegemonii; egzekwowała zwłaszcza WB - silna flota i dazyli do potegi kolonialnej
    • Restauracja - dynastii (zw. z legitymizmem) - przywrocenie tronów w Hiszpanii, Protgualii, Neapolu, Sardynii; 
    • W Niemczech nie oddano wladzy dawniej panujacym rodom, zeby nie kontynuowac rozbicia
    • Restauracja to też powrót do syt. ustrojowej sprzed rewolucji - przywrócenie monarchii absoultnych, odrzucenie oświeceniowej umówy społ., suwerenności ludu itp.
  5. Interesy państw na kongresie
    • Francja - zachować miedzynarodowa role mimo kleski
    • Austria i Rosja - rywalziacja o hegemonie w Europie
    • Wielka Brytania - walka o miano mocarstwa oceanicznego - światowego
    • Prusy - potwierdzić swój status jako potęgi
  6. Przeieg obrad
    • Brak oficjalnego rozpoczecia i zakończenia
    • Rozmowy nie na posiedzeniach, a podczas nieoficjalnych spotkan, balów itp. - tańczacy kongres
    • Udawało sie osiagac kompromisy mimo sprzecznych interesów, bo nei chciano kolejnej wojny
    • Trzy zasady główne - w oparcie o nie ustalano wszystko
    • Zachowano niektóre zdobycze rewolucji, żeby lud nie chciał kolejnych
    • Kodeks cywilny w niektórych państwach
    • Równość all obywateli wobec prawa we Francji
    • Nie przywrócono przedrewolucyjnych granic wbrew zapowiedziom
    • W rzeczywistosci przyjete zasady niemozliwe do realizacji - mialy raczej wyznaczyc polit. ramy EU, a nie przywrocic porzadek
  7. Decyzje - Rosja, Prusy, Austria, WB
    • Największy win - Wielka Brytania 
    • Floty Fr, Holandii, Dani, Hiszpanii zniszczone po wojnach, wiec po ich zakonczeniu najlepsza flota WB (wojenna i handlowa)
    • Przyjęcie zas. równowagi sił = pozycja światowego mocarstwa Wielkiej Brytanii
    • Rosja
    • Zajęła Finlandię (Szwedzka) i Besarabie (turecka)
    • Utworzenie Królestwa Polskiego z cz. ziem dawnego Księstwa - unia personalna z Rosja
    • Wolne Miasto Kraków (Rzeczpospolita Krakowska - z Ks. Krakowa i okolicznych ziem - umiarkowana autonomia, pod kontrola zaborców 3
    • Prusy
    • Wielkie Księstwo Poznańskie - reszta Ks. Wa-wskiego, zachodnie 2 departamenty - bydgosie i poznańskie
    • Dla Prusów do tego Gdańsk (za Napoleona był woly miastem) 
    • 2/5 Saksonii + Westfalia, Nadrenia, Pomorze Szwedzkie z Rugia
    • Najwieksze z all mocarstw korzyści terytorialne (stosunek uzyskanych zie do powierzchni państwa); podwoili l. ludności
    • Austria
    • Odzyskanie okręgu tarnopolskiego, Tyrolu, Salzburga
    • Umocnienie wpływów Habsburgów we Włoszech, na Bałkanach (Dalmacja, Istria, Wenecja, Lombardia)
    • Wpływy dynastyczne w Toskanii i Parmie
    • Nie przywrócono Rzeszy, a cesarz austriacki nie odzyskal tyt. ces. rzymskiego
  8. Francja, Niemcy, Włochy
    • Francja
    • Powrót do granic z 1792 r - sukces Talleyranda, bo zyskal poparcie WB i Austrie, ktore uwazaly, ze to konieczne dla równowagi
    • Trochę gorzej po powrocie Napoleona - oddano Sabaudię Piemontowi + wysokie kontrybucje
    • Niemcy
    • Zwiazek Niemiecki w miejsce Zw. Reńskiego - 34 państwa, 4 wolne miasta, na czele formalne ces. Austrii (ogr. władza)
    • Organ stanowiacy - Bundestag we Frankfurcie nad Menem (2izbowy parlament); decyzje przez jednomyslnosc deleg. all państw
    • Niemieccy monarchowie paralizowali jego pracy
    • Wewnatrz zwiazku od poczatku walka o przywodztwo polityczne - Prusy (najsilniejsze gosp.) vs Austria
    • Włochy
    • W miejsce dawnego Kr. Włoch - 3 duże państwa - P. Kościelne, Królestwo Obojga Sycylii (Burbonowie), Kr. Sardynii - Piemont - dyn. sabaudzka
    • Pozostałe ziemie do Austrii - pod jej kontrola mniejsze państewka - Parma Modena itp., na tronie członkowie dyn. Habs.
  9. Niderlandy, Szwecja, Szwajcaria
    • Królestwo Niderlandów
    • Twór z dawnych Niderlandów Płd, Holandii i Wlk. Ks. Luksemburga 
    • Pod berłem protestanckiej dyn. orańskiej
    • Sztuczny twór bardzo zróżnicowany
    • Konfederacja Szwajcarska
    • Federacja 22 kantonów - narzucono im wieczysta neutralność
    • Szwecja 
    • Przyłaczono duńska Norwegie, w zamian za Finlandie na rzecz Rosji
  10. Inne postanowienia
    • 8 państw zobowiazalo sie do zniesienia handlu niewolnikami, ale nie sprecyzowano od kiedy niby, ale i tak duży krok
    • Regulamin o rangach przedstawicieli dyplomatycznych - z niewielkmi zmianami przetrwalo do dzis
    • Ogłoszenie wolności żeglugi na kilklu eu rzekach
  11. Ład wiedeński
    • Koncert mocarstw - WB,Austria,Rosja, Prusy + od 1818 r. Francja - wzajemna pomoc i utrzymanie ladu
    • Nie brano pod uwage glosu mniejszych panstw - konieczna współpraca dla utrzymania ancien régime
    • Ten sys. kolektywnego bezpieczenstwa i wspolpracy - sys. kongresowy, ład wiedeński
  12. Święte przymierze
    • 1815 r. - sojusz Austrii, Rosji, Prus (Aleksander I, Franciszek I Habsburg, Fryderyk Wilhelm III)
    • W akcie zalozycielskim liczne odwołania do Boga, idei sprawiedliwosci, milosci blizniego, zgody itp, stad nazwa
    • Pomysłodawca - Aleksander I i Metternich
    • Zwalczac ruchy rewolucyjne i narodowe - utrzymać stary system
    • Stopniowa dolaczala wiekszosc państw Eu, lacznie z Francja
    • Nie dolaczyla Turcja, bo religia
    • Nie dolaczylo P. Kościelne - Pius VII na nie, bo nalezaly tez kraje protestanckie i prawosławne
    • Nie chciała też WB - bo była dosc mocno demokratyczna, społeczeństwo angielskie niechetne
    • Z tego powodu WB dla wiekszosci państw EU uchodziło za obroncę wolności
  13. Przeciwnicy ładu wiedeńskiego
    • Próby odtworzenia feudalnego porzadku społ. po 25 latach rewolucji i reform - hejty
    • Powrót arystokracji do władzy - zmniejszenie wpływów bogatego mieszczaństwa, dlatego zwłaszza oni przeciwni powrotowi
    • I poł. XIX w. - coraz popularniejsze idee liberalne i demokratyczne, choć tepione
    • Nastroje antyklerykalne, bo konserwatyzm hierarchii koscielnej - bliski jej legitymizm
    • Ustalone granice sprzeczne z rozbudzonymi dazeniami narodowymi; np. Polacy, Węgrzy, Niemcy, Włosi (odtworzyć)
    • Zdecydowane tłumienie wszelkich buntów - władze przekonane, ze najmniejsza oznaka uleglosci zawali wszystko
    • Romantyczni rewolucjonisci chcacy walczyc z despotami o wolnosc i rownosc - obawiano sie ich
  14. Państwa włoskie
    • Coraz żywsze w XIX w. tendencje zjednoczeniowe
    • Prekursor - Bonaparte - stworzyl z ziem zabranych Austrii "rep. siostrzane Francji", w 1805 r. koronował się na króla Włoch
    • Patrzono wtedy na to jako na nowa lagodniejsza forme francuskiej okupacji 
    • Po kongresie
    • Powrót do: absolutyzmu i przywilejow arystokracji, zniesienie Kodeksu cywilnego,rozne sys. miar i wag, cła, waluty - kiepsko z handlem
    • Z tych powodow rozwijaly sie ruchy rewolucyjne i tajne spiski
  15. Spiskowcy włoscy
    • Karbonariusze
    • (Węglarze, bo spotykali sie w schronieniach wypalaczy wegla drzewnego w glebi lasów)
    • Główny przywódca - Filippo Buonarroti
    • Działali w czasach Napoleona w wielu państwach - np. Hiszpania, Fr, Niemcy
    • Rytuały i stopnie wtajemniczenia jak u masonów
    • Zwracali sie do siebie per "dobry kuzynie"
    • Terror indywidualny - zamachy w elite władzy
    • Rewolucja jako sposob zmiany ustroju
    • Kilka rewolucji w latach 1820-21 na południu i północy, np. Luigi Minichini - na czele powstancow w Neapolu
    • Pod wpływem tych wyd. Ferdynand I Burbon zaprzys. konst. oddajaca władze prawodawcza parlamentowi
    • 1821 r. - kongres w Lublanie i prosba o pomoc do Św. Przymierza > Austria pobiła neapolitańczyków
    • W tym czasie powstanie w Piemoncie - zadanie konstytucji i powołanie federacji pod berłem k. Piemontu - Wiktora Emanuela I
    • Zahamował i tych król i Austria
    • Młode Włochy
    • 1831 r. - ponowne wystapienia karbonariuszy w Modenie i Parmie i P. Kościelnym, znów tłumiła Austria
    • Spadek znaczenia karbonariuszy po śmierci Buonarrotiego i aresztowaniach ich
    • 1831 r. - Młłode Włochy - Giuseppe Mazzini (dawny karbonariusz)
    • Wyzwolić i zjednoczyć kraj jako republike stanowiaca cz. powszechnej federeacji narodów Europy
    • 1834 r. - Młoda Europa na bazie M. Włoch - Polska, Włochy, Niemcy, Francja; wygasła dzialalnosc po kilku latach
  16. Państwa niemieckie
    • Niezadowolenie, bo rozbudzone poczucie wspólnoty narodowej podczas wojen z Francja, a po kongresie podzielona dupa
    • Ośrodek sprzeciwu - uniwersytety 
    • Burszowie
    • Członkowie stowarzyszeń studenckich
    • Wolność słowa, druku, zjednoczenia krajów niemieckich - hasła liberalne i ogólnonarodowe
    • Wiece, zjazdy, demonstracje, ale wladze i tak zagrozone sie czuly - represje
    • 1819 r. - z ręki Karla Sanda zginal znienawidzony August von Kotzebue - zakaz dziaalnosci tych zwiazkow; policja tepila
    • Ozywienie znów tendencji po wybuchu rewolucji lipcowej i powstania listopadowego
    • Fale protestów itp. znowu - czasem uchwalano jakies konstytucje, ale lud dalej zły
    • Zakaz zgromadzeń publicznych, cenzura polityczna
    • Zwiazek celny
    • 1834 r. - pod przewodnictwem Prus; poczatkowo 18 > później 24 państwa
    • Bo wzrost świadomosci wspólnych interesów ekonomicznych burżuazji
    • Ujednolicone prawo handlowe, wekslowe, systemy monetarne
    • Nie było zjednoczenie intencja, ale okazalo sie, ze to duzy krok był pozniej
  17. Austria w dobie metternichowskiej
    • Austria - Główny gwarant ładu wiedeńskiego; Matternich - architekt nowego porzadku europejskiego
    • 1821 r. - Metternich Kanclerzem Domu, Dworu i Cesarstwa
    • Interesował się Klemens bardziej polit. zagraniczna niz wewnetrzna kraju
    • Francuszek I nie chcial zmian w sys., wiec została Austria z absolutyzmem oświeconym
    • Kontrola nad życiem społecznym - system policyjny rozbudowany
    • Wszechobecna cenzura - kontrola nawet sztuk teatralnych i przekladow dzieł
    • Zwana "Chinami Europy", bo izolowała sie bardzo od zewnatrz - dbano, zeby nie wpływaly zle ksiazki itp.
  18. Francja okresu restauracji
    • Okres restauracji - czasy rzadow Ludwika XVIII i brata - Karola X
    • Wtedy społeczeństwo odczuwało podwojna przegrana - kleska naodowa, bo imperium stalo sie pokonanym państwem niesuwerennym (do 1818 r. obce wojska stacjonowaly) - upadek rewolucji i zw. z nia nadziei
    • 1814 r. - Karta Konstytucyjna (Ludwik XVIII pod naciskiem WB i Rosji)
    • Dwuzibowy parlament (Izba Parów - skład ustalał król i Izba Deputowanych - z wyborów)
    • Wysoki cenzus majatkowy - mało kto miał prawo wyborcze
    • Utrzymano Kodeks cywilny i równość wobec prawa; rozczarowani rojaliści
    • Ultrasi - najzagorzalsi monarchiści, na czele brat króla, Karol
    • Biały terror- prześladowania bonapartystów w armii i służbie cywilnej po 100 dniach napoleona; rozstrzelany np. Michel Ney - ks. Moskwy
    • Zamach - zabicie Karola Ferdynanda ks. de Berry (nastpca tronu, bratanek króla)
    • 1824 r. - władza Karola X Burbona - gorzej; odszedł od polit. kompromisu, represje silniejsze wobec opozycji, dazenie do absolutyzmu
  19. Rewolucja lipcowa
    • Narastała opozycja, szczególnie za czasu Karola X 
    • 1830 r. - próba sił - Izba Deputowanych zarzuciła królowi naruszenie Karty
    • Rozwiazanie parlamentu i znow wybory > jeszcze wiecej opozycji
    • Przeciw królowi bonapartyści, liberałowie, rewolucjoniści
    • 1830 r. - ordonanse (królewskie dekrety nadzwycz.) - rozw. Izby Deputowanych, cenzura prasy, zniesienie odp. rzadu przed parlamentem, org. praw wyb., surowe kary za protesty
    • Wybuch rewolucji (29-30 lipca; trzy dni chwały)
    • Gwardia Narodowa powolana - na czele Marie Joseph de La Fayette 
    • Abdykacja Karola X > chaos (radkałowie - republike; liberałowie - mon. konst.), przeważyła grupa umiark. monarchistów
    • Tron dla Ludwika Filipa (boczna orleańska linia Burbonów)
  20. Panowanie Ludwika Filipa I
    • Zaprzys. konstytucje, rozszerzyl prawa wyb., ale cenzus dalej wysoki, wykluczajacy wiekszosc uczest. rewolucji lipcowej
    • Przywrócił trójkolorowa rewolucyjna flage państwowa; odsunal od wladzy arystokracje; otoczyl sie bogatym mieszczanstwem
    • Mieszczaństwo zyskało w koncu wpływy odpowiadajace jego nadrzednej roli w życiu gosp.
    • Rozczarowane biedoty miejskiej i drobnego mieszzcanstwa - wystapienia i tłumione krwawo
    • 1841 r. - prawo o skróceniu czasu pracy dzieci - niewielkie ustepstwo
  21. Hiszpania
    • Powrót do władzy Ferdynanda VII Burbona
    • Nie chciał reform państwa - konsekwentnie przywracal to co przed NApoleonem
    • Wojna domowa prawie, bo niezadowolenie społeczeństwa, ale interwencja Św. Przymierza
    • Kwestia nast. tronu - Ferdek bez syna, chcial rzadu najstarszej córki - Izabelii, a o to hejty brata - Carlos Burbon
    • Po śmierci Ferdka - Carlos obwołał się królem ("karliści" - poparcie cz. administracji i kleru; konserwatyści vs Izabela i jej liberałowie, demokraci)
    • Do 1839 r. - pierwsza wojna z karlistami - wygrana królowej (wspieraly ja Francja i Anglia)
  22. Belgia
    • Polaczenie terenów historycznych Niderlandów w królestwo, a na czele Wilhelm I (z dyn. Oranje-Nassau)
    • Polaczenie odmiennychkulturalne i jezykowo krain - germanska i protestancka Holandia + katolicka Belgia (Nid. Płd)
    • Romańsy Walonowie i gemrańscy Flamandowie
    • 1815 r. konstytucja, a w niej faworyzowana Holandia
    • 1828 r. - sojusz liberałow i klerykałów przeciw przewadze Holendrów 
    • 1830 r. - wybuch rozruchów w Brukseli (rozgrzana atmosfera bo rewolucja licpowa we Francji); proklamowanie niepodległości
    • Proszono o pomoc Św. Przymierza, ale bali sie wszyscy oprócz Rosji, bo Francja sympatyzowala z Belgia
    • Rosja nie mogla pomóc, bo powst. listopadowe, Prusy też nei bardzo
    • 1831 r. - konferencja mocarstw w Londynie - uchwalonu zas. podzialu państwa na odrębne królestwa - holenderskie i belgijskie (Leopold I )
  23. Przyczyny rewolucji przemysłowej
    • Trzy wzajemnie powiazane zjawiska
    • Przełom naukowo-technologiczny - praca mechanicznych urzadzen zamiast recznej
    • Przełom ekonomiczny - wielkie zmiany w organizacji produkcji
    • Przełom demograficzny - bo szybki przyrost naturalny i przesiedlenia ze wsi do miast
  24. Przyczyny rewolucji przemysłowej w Anglii
    • Wielka Brytania - kolebka rewolucji przemyslowej > dalej dotarla z opóźnieniem i nie aż tak
    • Przemiany w rolnictwie - wzrost wydajosci upraw i hodowli; zmiany w formach gosp. - szybki wzrost dochodu z roli
    • Znikały małe gosp.> za nie duże farmy nastawione na duza produkcje i sprzedaz
    • Zwiększenie podaży żywności
    • Migracje ze wsi do miast, bo stosowanie maszyn - mniej rak do pracy trzena
    • Najnowsze wynalazki wykrzoystywane w manufakturach, warsztatach 
    • Akumulacja kapitału - nagromadzenie pieniadza, ktory przynosil najwieskze zyski, gdy byl inwestowany w rzemioslo,handel, przemysl
    • WB miala szczegolna struk. zawodowa ludnosci - 1/3 kraju to rzemieslnicy
    • Stabilność polityczna i konsekwentna polityka podatkowo-celna - zakazy eksportu surowej welny i importu gotowych tkanin np.
    • Wydobycie surowców kopalnych - zwłaszcza węgiel kamienny; lepsze źródlo energii niz drewno
  25. Wielka Brytania w I poł. XIX w.
    • Państwo bardzo zadłużone - potrzeba zysku w koloniach
    • 1830 r. - Stowarzyszenie Kolonizacyjne - wspomaganie emigracji młodych i przedsiebiorczych - obiecano im w koloniach swobode i samorzad
    • Linie kolejowe - rewolucja handlu, bo mozliwe regularne, masowe, tanie dostawy surowcow i transportu wyrobów
    • Londyn - miedzynarodowa stolica finansistów, bankierów
  26. Postęp techniczny
    • 1733 r. - mechaniczne czółenko tkackie (John Kay)
    • 1764 r. - Maszyna przędzalnicza - John Hargreaves
    • 1767 r. - przędzarka wielowrzecionowa - Richard Arkwright
    • 1785 r. - mechaniczne krosno tkackie - Edmund Cartwright
    • To wszystko doprowadzilo do mechanizacji przemysłu włókienniczego > spadek cen wyrobów tekstylnych
    • Maszyna parowa - upowszechniona - w zakładach przemysłowych, windach i pompach w kopalniach
    • 1830 r. - od wtedy wytwarzano maszyny parowe na Zachodzie i w USA
  27. Wynalazki I połowy XIX wieku
    • 1800 r. - ogniwo galwaniczne Alessandro Volty
    • 1831 r. - zjawisko indukcji magnetycznej Michaela Faradaya - dla konstrykcji silnikow elektycznych w przyszlosci
    • 1837 r. - telegraf oparty na alfabecie Morse'a (Albert Morse - ojciec telegrafu)
    • Lampa łukowa
    • 1853 r. - lampa naftowa Ignacego Łukasińskiego
    • 1835 r. - pierwsza odbitka - dagerotyp - Louis Daguerre
  28. Rozwój transportu
    • 1800 r. - pierwszy okręt podwodny - Nautilus; na zlecenie Napoleona; Robert Fulton
    • 1804 r. - pierwszy parowóz - "sapiacy diabeł" - Richard Trevithick
    • 1807 r. - pierwszy rejs parowca Clermont - konstrukcja Roberta Fultona
    • 1814 r. - lokomotywa "Millord" George Stehpenson; wolna lol
    • 1830 r. - lokomotywa "The Rocket" Stephensonów - ta już szybka, rewolucja
    • 1825 r. - pierwsza linia kolejowa WB
  29. Rozwój przemysłu
    • Metalurgia - umiejetnosc uuzyskiwania i przetwarzania żelaza
    • 1735 r. - metoda wytopu surówki (żelazo z duza zaw. węgla) - Abraham Darby; krok do doobrej stali
    • 1783 r. - wynalezienie procesu pudlingu (oczyszczenie płynnego metalu podczas wytopu w piecu hut.) - Henry Cort - poczatek doobrej stali
    • 1783 r. - technologia walcowania zamiast wykuwania - znacznie wieksza wydajnosc produkcji
    • WB z importera żelaznych produktów w eksportera ich
    • 1794 r. - tokarka ze wspomaganiem mechanicznym - Henry Maudslay; dokładna i szybsz obróbka ele. metalowych
  30. Liberalizm
    • Narodziny w oświeceniu
    • Wiara w ludzka dobroc - kazda jednostka powina byc wolna i kie
  31. Rewolucja poza WB
    • Najwcześniej - Walonia (od 1830 r. belgijska) - rozwój wydobywczy i hutniczy bo eksploatgacja złóż węgla w okolicach Liege, Charleroi
    • Niemcy
    • Pruska droga do kapitalizmu - znaczny udział kapitałów państwowych w wielkich inwestycjach + zakładanie przedsiebiorstw przemyslowych przez junkrów (posiadaczy ziemskich)
    • Najszybciej rozwijal sie Górny Ślask, Zagłębie Ruhry (węgiel, ołów, cynk, sól kamienna), Zagłębie Saary (żelazo, wegiel burnatny)
    • Z czasem niemiecki przemysl tak sie rozwinal, ze zagrazal brytyjskiemu
    • Francja
    • Koncentrował się na płn - rejon Lille - zagłębie północne i zagłębie Loary
    • Miluza - francuski Manchester - rozwoj tkactwa
    • Rozwój ekonomiczny i tak wolniej niz WB
    • Włochy północne i Czech
    • Czechy - różnorodnosc surowców mineralnych, obfitość źródeł energii (wegiel, lasy, siła spadku wody), dość duza urbanizacja i zaludnienie geste, blisko rynki zbytu
    • Austria wschodnia też się rozwijała
    • Na inne kraje regionu źle wpływał kontynentalny dualizem ekonomiczny - powodowal od wiekow zacofanie gosp. tego regionu
    • Rosja
    • Dalej panszczyzna, do II poł. XIX w. XD
    • Gosp o charak. ekstensywnym - oparta na taniej masowej sile roboczej i powiekszaniu pow. upraw + sprzedazy surowcow
    • Nie umieli dobrze wykorzystac swoich wielkich bogactw naturalnych
    • Najbardziej rozwiniete ich terytorium... Królestwo Polskie XD
    • USA
    • Intenstywny rozwój w połowie XIX w. - szczegolnie na płn - górnictwo, hutnictwo, przemysł wytwórczy, transport kolejowy
  32. Przemiany społeczne
    • Rozkład dawnych struktur feudalnych opartych na przynaleznosci stanowej, przywilejach itp.
    • Nowe warstwy społeczne - klasa robotnicza, inteligencja
    • Burżuazja rosła w siłę
    • Nowoczesny styl życia wymagal dosc duzych swobod i wolnosci osobistej - zeby latwo zmieniac zawod, zamieszkanie itp
    • Likwidacja systemu cechowej org. rzemisosła dla wolnej konkurencji
    • Umowy miedzy pracodawca i pracownikiem, ale pracownik i tak w dupie, bo moze sie zwolnic, ale skad kasa?
    • Duża podaż pracy - pracodawcy mogli bez oge. narzucac niekorzystne war. zatrudnienia - 12-14h pracy, surowe regulaminy (nawet za podchodzenie do okna, picie wody)
    • Zatrudnianie dzieci, kobiet, brak zabezpieczeń socjalnych, zakaz tworzenia org. robotniczych i prowadzenia strajkow (np Francja, WB)
  33. Liberalizm
    • John Stuart Mill, Benjamin Constant, Alexis de Tocqueville
    • Pierwsza partia liberalna - wigowie brytyjscy
    • Najważniejsza wolność, może być ograniczona tylko przez wolnosc innych
    • Wiara w ludzka dobroć - każda jednostka wolna bedzie kierowala dobrem
    • Zwolennicy - głównie burżuazja - swoje bogactwo zawdzieczali swojej dzialalnosci, dlatego popierali liberalizm ekonomiczny (Adama Smitha)
    • Leseferyzm -kazdy powinien mieć możliwość prowadzenia własnej dzialalnosci gospodarczej
    • Państwo - egzekwowac prawo i zapewnic bezpieczenstwo przed napascia państwa innego, nietykalnosc własnosci prywatnej
    • Przeciwni absolutyzmowi, feudalnemu ustrojowi, demokracji (bo strach, ze tyrania wiekszosci)
    • Jedna z fundamentalnych zasad w XIX w. - prawo wykorzystywania trudnej syt. pracowników najemnych
    • Na ogół łaczono liberalizm w ekonomii, polityce, religii, obyczajach > Konflikt z KK
  34. Konserwatyzm
    • Wytworzył się w XVIII/XIX w. - reakcja na rewolucje francuska
    • Edmund Burke - twórca, Joseph de Maistre, Francois -Rene de Chateaubriand
    • Przeciwnicy liberalizmu; pierwsza partia konserwatywna - torysi
    • Głównie przedstawiciele arystokracji, warstw uprzywilejowanych, ktore chcialy utrzymania porzadku
    • Czasem zwani reakcjonistami (reactio=przeciwdziałanie)
    • Uznawali absolutyzm, system stanowy, uznawali nierwonosci za naturalne i ustanowione przez Boga
    • Kazda rewolucja - grzech wobec Boga; podkreslaly tradycje i religie; KK to instytucja wspierajaca monarsza wladze
  35. Socjalizm utopijny
    • Robert Owen - dbał o pracownikow swoich, Claude Henri de Saint-Simon (państwo kierowane przez uczonych i artystów, zarzadzane przez fabrykantów i kupców)
    • Charles Fourier - idea spółdzielczości (jak Owen) - propagował utworzenie falansterów - zrzeszen produkcyjnych
    • Niektórzy chcieli pomóc robotnikom - szkoły, przyfabryczne lecznice; rzadkość
    • Uwolnic społeczeństwo od dyktatu wolnego rynku itp.
    • Odwoływanie się do Utopii Thomasa More'a i kordelierów z czasów rewolucji; równowaga albo przynajmniej sprawiedliwy podział dóbr
    • Społeczeństwo bez biednych lub bogatych, robotników i fabrykantów, zyskujacych i wyzyskiiwanych
    • Przebudować społeczenstwo bez rewolucji - wiekszosc sie zgodzi wyrzec majatku itp LOL
  36. Komunizm
    • Poglady Fouriera inspirowaly wielu, np. dzialajacych podczas Wiosny ludów
    • Karol Marks- Niemiec - teoretyk komunizmu (odłam socjalizmu)
    • Manifest komunistyczny (1848 r.) - wraz z Fryderykiem Engelsem - wskazywali na dziejowa nieuchronność rewolucji
    • Miało powstac sprawiedliwe bezklasowe społeczeństwo i unicestwienie klasy posiadajacej przez proletariat
    • Socjalizm Naukowy - Marks - teoria rewolucji społecznej (czerpał z filozofii Hegla)
  37. Ruch robotniczy
    • Strajki czeste w WB - nielegalne - tłumiła policja, wojsko + zwalniano masowo i zatrudniano nowych - nieskutecznie
    • Niechęć do maszyn - w nich widziano źródło nędzy i bezrobocia - luddyści (bo legendarny Nedd Ludd - prekursor tego)
    • Strajki też w Europie Zachodniej
    • Zmiany
    • 1824 r. - ustawa zezwalajaca na zrzeszanie sie robotnikow > zalazek zw. zawodowych; dzieci not work w kopalniach, krotszy dzien pracy
    • 1830 r. - wygrana wigów w wyborach - chcieli reform William Cobbett i Robert Owen
    • 1832 r. - reforma p. wyborczego - obnizenie cenzusu majatkowego - 20% brytoli mialo p. wyborcze
    • 1833 r. - Organizacja Zw. Zawodowych (Owena) - domagali sie powszech. prawa wyborczego, corocznych wyborów itp.
    • 1833 r. - inspekcje fabryczne pierwsze
    • Czartyści
    • 1836 r. - Londyńskie Stowarzyszenie Robotników (William Lovett
    • 1837 r. - Karta praw ludu (The people's CHARTER) - domagali sie corocznych wyborow tajnych, pensja dla parlamentarzystow (aby bieda tez mogla brac udzial) > odrzucono > zamieszki > stłumiono krwawo
    • 1842 r. - nowa petycja - Ferguson O'Connor (na czele Ogólnokrajowego Stowarz. Czartywstów) - znów odrzucono, ale władze juz wiedzialy, ze trzeba reform
    • Ograniczenie czasu pracy do 10,5h, podstawowa opieka medyczna, szkolnictwo powszechne
    • 1846 r. - najwazniejsze - zniesienie cel importowych na zboze - spadek cen zywnosci
  38. Świadomość narodowa
    • Podczas rewolucji fr. nowe instytucje nazywano narodowymi w opozycji do dawnych królewskich
    • Powstawaly wiezi etniczne - upowszechnianie szkolnictwa itp, obowiazek sluzby wojskowej, znajomosc wspolnego jezyka
    • Zaczeto uwazac, ze wspolnota pochodzenia, kultura, jezyk, historia - najwazniejsza wiez społeczna - podstawowe czynniki narodotworcze, na ktorych powinno oprzec sie państwo
    • Napiecia na tle narodowym - najszybciej Niemcy i Włochy, bo tam bogata tradycja, ale polit. rozdrobnienie i zaleznosc od innych
    • W Europie Śr-Wsch - chęci uzyskania państwa lub utworzenia państwa (Ukraińcy)
  39. KULTURA - TEMAT 5 !!!
  40. Ameryka łacińska XIX wieku
    • Hiszpania miała kolonie w Ameryce Płd (tylko Portugalia na wschodzie - Brazylia), Środkowej (pare wysp Fr i WB), Północnej (znaczny obszar)
    • Nie rozwijali gospodarcze - raczej importowali kruszce, plody rolne (kawa, kakao, bawełna)
    • Administracja:
    • Podział - 4 wicekrólestwa: La Platy, Peru, Nowej Grenady, Nowej Hiszpanii
    • Dalej - 4 kapitanie generalne: Chile, Gwatemala, Kuba, Wenezuela
    • Hierarchia
    • Urzednicy królewscy z kontynentu - elita społeczna, zarzadzali koloniami
    • Kreole - duże udziały w handlu, ale blokowany przez elity dostep do urzedow wyzszych itp; biali potomkowie osadników hiszp.
    • Metysi - nizsze funkcje administracyjne, ale głównie zajmowali sie handlem, rzemiosłem; polaczenie białych + Indian
    • Indianie - wolnosc osobista,ale bez wpływu na sprawy publiczne
    • Niewolnicy z Afryki - najnizej w hierarchii
    • Podobna struk. społ. Brazylii, ale tam Kreole i Metysi bardziej uczestniczyli w zarzadzaniu kolonia - mniejsza niechec do Korony
  41. Haiti
    • San Domingo - XVIII w podzielona miedzy Francje i Hiszpanie
    • Uprawa trzciny cukrowej, wykrozystywano murzynów > częste powstania
    • 1791 r. - bunt, a na czele Francois Dominique Toussaint Louverture - wygrana niewolników
    • 1801 r. - konstytucja niepodleglego, ale sprzymierzonego z Francja państwa
    • Napoleon wysłał tam po czasie jednak do tłumienia swoich ludzi, ale nie udało sie, ale złapali chociaż Louverutre'a
    • 1804 r. - proklamowanie niepodległości. a na czele przywodca powstania - Jean Jacques Dessalines - oglosil sie cesarzem
    • Drugie państwo po USA amerykańskie niepodległe - władza potomków niewolników afrykańskich
  42. Walki o niepodległość
    • Kreole - trzeci stan - najwiecej oni zyskiwali jesli by podwazyc ład polityczne, dlatego najwieksza aktywnosc polityczna
    • Francisco de Miranda - pierwszy glosil hasla niepodleglosciowe; kreol z Wenezueli; 1806 r. - fail wzniecenia powstania
    • Wznowienie dyskusji w koloniach, gdy Napoleon osadzil swojego brata Józefa na tronie Hiszpanii - pretekst do odmowy posłuszeństwa urzednikom krolewskim
    • Wladza lokalna - przejmowaly rady (junty) prowincjonalne i rady miejskie (cabildo)
    • Sprzeciw metropoli - rady przekształciły sie w Kongresy Narodowe - oglaszaly powst. suwerennych państw
    • Niepodleglosciom sprzeciwiala sie czesc Kreoli i większość Hiszpanów (zwłaszcza w Peru); nie obchodzilo to Metysów i Indian - Kreole po czasie im to i owo obiecali, zeby nie dolaczali to Hiszpanii
    • 1810 r. - Nowa Granada (Kolumbia) - pierwsza niepodległość
    • 1811 r. - Wenezuela - I Republika (na czele Miranda, ale pokonany i wydane Hiszpanii) > w jego miejsce Bolivar
    • 1813 r. - Bolivar zdobył wenezuelskie Caracas - II Republika > też pokonany
    • 1816 r. - w końcu poddała sie i Kolumbia
  43. Dekolonizacja Ameryki Południowej
    • Poczatek walk znowu
    • 1814 r. - powrot do władzy Ferdynanda VII - z pomoca Św. Przymierza probowal dławić powstania w Kolumbii i Wenezueli
    • Poczatek otwartej wojny z buntownikami w Ameryce > zajeli Wenezuele, ale nei mogly do konca rozbic powstancow
    • Kolejne państwa oglaszaly suwerenność, bo tak
    • Libertadorzy działali - Simon Bolivar (północ), Jose de San Martin (południe)
    • Wsparcia ekonomicznego udzielala im Wielka Brytania, bo liczyli na zyski z dost. do handlu z wyzwalajacymi koloniami
    • Wyzwalanie
    • 1816 r. - powrót Bolivara do Wenezueli > 1819 r. - wygrana pod Boyaca - opanowano Wenezuele i Kolumbie - powstała Wielka Kolumbia
    • 1821 r. - Panama do Wielkiej Kolubmii, 1822 r. - Ekwador
    • Hiszpania nie zareagowała dobrze, bo problemy wewnetrzne
    • Od 1810 r. - niepodległy Paragwaj, ale walki do 1823 r.
    • 1816 r. - suwerenność Argentyny (San Martin dowodził)
    • 1817 r. - Martin zajal Chile
    • 1821 r. - Peru - pokonanie najwazniejszych sił hiszp - niepodległość; koniec po klęsce Hiszpanii w 1824 r. pod Ayacucho
    • 1825 r. - wschodnia cz. Peru sie odlaczyla - Boliwia
    • Mimo starań Bolivara pomimo wspólnoty jezykowej, kulturowej, religijnej - nie chcieli jak USA > dalsze rozłamy
    • 1830 r. - Wielka Kolumbia > Wenezuela, Kolumbia, Ekwador
  44. Meksyk i Ameryka Środkowa
    • 1810 r. - powstanie chłopskie - Miguel Hidalgo y Costilla - przeciw Hiszpanii i kreolskim plantatorom
    • 1814 r.  kolejne powstanie - na czele metys Jose Maria Morelos, nie poparli Kreole, bo radyjalni
    • 1821 r. - proklamowanie niepodległosci, a przywodca - Augustyn I Iturbide
    • 1823 r - Meksyk republika - prezyden Guadalupe Victoria
    • 1824 r. - Kongres Zjednoczonych Prowincji Ameryki Środkowej 
    • 1838-40. r- Zjednoczone Prowincje podzielily sie na Honduras, Gwatemale, Kostaryke, Nikaraguę, Salwador
  45. USA w XIX w.
    • U podstaw dwupartyjnego systemu w Ameryce - spór miedzy ojcami zalozycielami - Thomas Jefferson vs Alexander Hamilton
    • Jefferson - koncepcja antyfederalistyczna - autonomiczne stany, duza rola rolnictwa w gosp. kraju, nacisk na demokratyzm
    • Hamilton - koncepcja federalizmu ; twórca sys. finansowego USA; chcial silnej władzy centralnej; wazny przemysl, nie az tak za demokracja
    • 1823 r. - doktryna Monroe (prezydent James Monroe) - przyjal Kongres - nie mieszac sie do polityki Europy i im nie pozwolic; izolacjonizm Ameryka dla Amerykanow
    • Ekspansja Stanów
    • 1803 r. - odkupienie Luizjany od Francji
    • 1818 r. - uzyskanie północnej Dakoty od WB
    • 1819 r. odkupienie Florydy od Hiszpaniii
    • 1835 r. - niepodległość Teksasu > 1845 r. zrezygnowali > kolejny stan USA
    • Wojna z Meksykiem - zyskali Kalifornie, Nevade
    • 1846 r. - ukształtowała sie granica północna USA - podzial Oregonu z B
    • 1853 . - ukształtowanie gr. południowej - uzyskano od Meksyku tereny na płd od Arizony
    • 1867 r. - Alaska od Rosji
    • Ogólem w XIX w, powierzchnia zwiekszyla sie im 6x
    • 1830 r. - ustawa o przymusowym wysiedleniu Indian na zachód od Missisipi
  46. Walki z Meksykiem
    • 1835 r. - prklamowanie niepodległości Teksasu> wojna
    • 1836 r. - najechali Meksykaanie > rozbici pod San JAcinto
    • 1845 r. - Teksas do USA a Meksyk hejt > wojna z USA > 1847 r. b. pod Buena Vista>  pokonalo ich USA
    • 1848 r. - traktat pokojowy w Guadelupe-Hidalgo - utrata znaczenj cz. teryt. przez MEksyk
  47. Represje wobec Indian
    • Umowy dot. osadnictwa nie traktowane przez USA jako wiazace
    • Próby oporu tłumiło wojsko
    • Przymusowe wysiedlenia z ojczystych ziem i osadzanie w rezerwatach, a ziemia sprzedawana osadnikom
    • Głod i wymieranie całych plemion
  48. Przeddzień Wiosny Ludów
    • Lud - szerokie pojecie tutaj - ci co chcieli udzialu w rzadach, warstwy co chcialy poprawy sytuacji, narody schcace autonomii itp.
    • Zaleznie od przyczyny - w kazdym panstwie inny przebieg
    • Czasem rozwiazania sprzeczne z zasada legitymizmu - niepodleglosc Grecji, Belgii; bo sprzecz. interesów w Przymierzu
    • Narodowe kwestie
    • Coraz silniejsze tendencje niepodleglosciowe, bo czesciowe sukcesy Francji, Włoch, Niemiec, Grecji i win Belgii
    • Wyzwolenie (Polska), Zjednoczenie (Niemcy), Oba (Włochy), budzaca sie swiadomosc (Ukraina), odradzajaca (Czechy)
    • Liberałowie tam gdzie m. konstytucyjna - poszerzyc swobody polit, upowszechnic prawa obywatelskie, znizyc prog wyb.
    • Tam gdzie rzady absolutne - wprowadzic konstytucje
    • Radykalni demokraci - obalic monarchie i wprowadzic republike
    • Ominęło
    • Rosja - bo zacofane państwo, brak liberalnych reform
    • Wielka Brytania - juz wczesniej obrano droge stopniowych reform dla zlagodzenia problemow społ.
  49. Rewolucja lutowa - II Republika
    • Rosnace niezadowolenie
    • Lata 40. - stopniowy koniec entuzjazmu wobec monarchii lipcowej liberalnej
    • Kryzys gospodarczy, bo nadprodukcja i nieurodzaj > bankructwo wielu firm i kiepsko z bezrobotna biedota
    • Władza słaba i skorumpowana i malo kto mial wplyw, bo wysokie cenzusy > tesknota za monarchia silna lub republika, a król nic
    • Luty 1848 r. - bankiety w miastach - legalna forma gromadzenia niezadowolonych osob
    • Rewolucja lipcowa
    • Brak zgody na bankiet w Paryżu > 22 lutego demonstracja > rozpedzona sila > dymisja rzadu przez króla
    • Rozruchy z wieksza sila nast. dnia > wkroczylo wojsko > barykady itp; czesc wojska do powstańcow przeszla
    • Rewolucja juz prawdziwa, zginelo 50 osob > król abdykowal i uciekl, a 25 lutego powołano Rzad Tymczasowy
    • Zniesienie kary śmierci i niewolnictwa w koloniach + powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn, wolnośc prasy, zgromadzen
    • Komisja Luksemburska - dla rozpatrz. spr. robotniczych - wprowadzila 10-11 h pracy + organizacja warsztatów narodowych (roboty publiczne)
    • Warsztaty sie nie sprawdzily 
    • Powstanie czerwcowe
    • Kwiecien 48 r. - wybory do Zgr. Konstytucyjnego > wygrali liberalni republikanie, a dosc silna opozycja monarchistow
    • Rozwiazanie Komisji Luksemburskiej i likwidacja warsztatów
    • Zdesperowani robotnicy, bo nie ma pracy! 
    • Przeciw nim Gwardia Narodowa i wojkso - pokonani; uczestnicy dawnej lutowej sie przygladali biernie - widac rozeszly sie drogi burzuazji i robotników
    • Listopad 48 r. - nowa konstytucja
    • Powszechne p. wyborcze dalej, opieka spoleczna jako taka, ochrona pracy, ale bez gw. zatrudnienia
    • Najwyższa władza - parlament jednoizbowy (wybory co 3 lata)
    • Głowa państwa - prezydent (wyłaniany co 4 lata, szerokie kompetencje), bez prawa reelekcji
  50. II cesarstwo
    • Wygrana w wyborach na prezydenta Ludwika Napoleona Bonapartego (bratanek ces.) - 70 % głosów! 
    • 1851 r. - zamach stanu - rozwiazanie Zgr. Prawodawczego > rozpisany plebiscyt dot. przedluzenia rzadow do 10 lat
    • Nowa konstytucja - szersze kompetencje jego
    • 1852 r. (2 grudnia) - koronacja na cesarza Francuzów- Napoleon III (bo II to syn Napoleona zmarły)
    • Tak powstalo II cesarstwo na mocy demokratycznego plebiscytu, gdzie miał 98% poparcia
  51. Rewolucje w krajach niemieckich
    • Wiele wystapien w Zwiazku Niemieckim na wiesc o tym co we Francji - rewolucja marcowa (marzec 48 r.)
    • Zniesc cenzure, oglosic liberalne konstytucje, stworzyc wspolne panstwo
    • Wladcy w koncu przestraszani oglaszali konstytucje, wolnosc prasy + do gabinetow wchodzili zwolennicy reform
    • NA wsiach tez rozruchy - chciano uwlaszczenia i zniesienia obciazen feudalnych
    • Marzec - zjazd w Haidelbergu (liberałowie) - ucchwalili zwołanie ogólnoniemieckiego parlamentu i Rada Zw. Niemieckiego oglosila, ze sie zb w Frankfurcie nad Menem
    • Zamieszki w Berlinie - Fryderyk Wilhelm IV nie uzyl sily, wydal odezwe "Do narodu niemieckiego" - obietnica konst. ogolnikowa
    • Wzrost roli bogatego mieszczanstwa i junkrów - osiagneli cel i mieli wspoludzial w rzadach
    • Grudzień 48 r. - król rozw. parlament > styczeń 50 r. nadał konstytucje (wolnosc prasy, stowarzyszen, odpowiedzialnosc rzadu przed 2izbowym parlamentem, veto władcy, likwidacja feudalizmu, zniesienie sadownictwa szlecheckiego na wsi i obowiazku poslug dla dworu)
    • Demokraci wiec przegrali, probowali protestowac > 49 r. powstania i walki w miastach; dowodzili nieraz Polacy - np. Ludwik Mierosławski
    • Lipiec 49 r. - upadek ostatniej twierdzy rewolucjonistow - Rastatt w Badenii > represje
  52. Obrady parlamentu frankfurckiego
    • Maj 48 r. - pierwszy w historii ogolnoniemiecki parlament; bez regulaminu
    • Zgoda w sprawach dot. mniejszosci narodowych - minimalizacja praw do odrebnosc Pol, Czech, Włochów
    • Republika czy monarchia? Czy ma byc w państwie Austria (wiielkie Niemcy) czy bez niej (małe Niemcy - koncepcja Prus)
    • Marzec 49 r. - konstytucja - zjednoczone Niemcy - federacja autonomicznych państw, jako cesarstwo, a tytuł zaproponowano królowi Fryderykowi Wilhelmowi IV
    • Król z pogarda nie chciał Schweinkrone, bo od ludu! 
    • Nie uznal tez konstytucji, a w kwietniu 49 r. rozwiazal pruski parlament i wyslal do Frankfurtu armie
  53. Rewolucja we Wiedniu
    • Hejty, bo problem poddaństwa i pańszczyzny, brak udziału mieszczan we władzy + wielonarodowa struk. - konfl. etniczne
    • Polacy, Węgrzy, Czesi + nowi co nigdy państwa własnego nie mieli Słowacy, Ukraińcy, Rumunii
    • Dzieki narodowemu nie dogadywaniu sie - łatwiej ogarnac to Habsburgom
    • Metternich: Kiedy francja kichnie, cała Europa jest zasiebiona
    • Pierwsze wyst. - Czechy i Węgry - wolnosci zgromadzen, druku, konstytucji, zniesienia pańszczyzny
    • Wiedeń - manifestacje studentów; 13 marca walki uliczne; Ferdynand I w manifescie zapowiedzial zmiany ustrojowoe i odwolal Metternicha - symbol "starego porzadku"
    • Kwiecień - oktrojowanie konstytucji, ale niewystarczajaca > 15 maja znowu zamieszki > cesarz uciekl i sklonil rzad do nieuzycia sily
    • Władza w Wiedniu - Komitet Bezpieczeństwa - liberałowie, demokracji
    • Lipiec 48 r. - Reichstag (parlament austriacki) - wiekszosc Słowianie i Włosi i nawet nie znali niemieckiego
    • Obrady skupialy sie glownie na znieszieniu panszczyzny i uwlaszczeniu > 7 września ces. to zatwierdzil, za odszkodowaniem
    • Stad lud uwazal, ze ces. dal ziemie, a parlament kazal placic - utrata poparcia wsi dla rewolucji
    • Grudzień 48 r. - Ferdynand ustapil z tronu > korona dla Franciszka Józefa (bratanek) - rozprawial sie ostro z rewolucjonistami, bo on nic nie obiecal
    • 48 r.  oktorojowal konst > 51 r. - odwołał > cesarz znow absolutyzm
  54. Powstanie węgierskie
    • Wiele narodów mieszkało w danym K. Węgierskim 
    • "Krona św Stefana" - od XVI Habsburgów, silne pocuczie tozsamosci narodowej
    • Opozycja przeciw cesarzowi - skupiona wogol Lajosa Kossutha i Sandora Petofiego
    • Marzec 48 r. - uchwalil sejm wegierski konstytucje, cesarz zatwierdzil
    • Dwuizbowy parlament, ale zachowany cenzus mjatkowy dla pozbawienia prawa biedoty
    • Zniesienie obciazen wsi na rzecz szlachty; wolnosc prasy
    • Wegrzy chcieli niepodleglosci, a narody wewnatrz tez chcialy - Wiedeń to przeicw nim wykorzystywal - np. wsparcie Chorwatów przeciw Wegrom
    • 1849 r. - Austriacy zajeli Bude i Peszt i ogloszono przylaczenie Wegier do Austrii
    • W odpowiedzi rzad wegierski oglosil niepodleglos i detronizacje Habsburgów
    • Maj 49 r. - wkroczyła armia Iwana Paskiewicza i przegrali
  55. Włochy
    • Północ - powstania niepodległościowe > wojska austriackie feldmarszałka Josepha Radetzkyego sie wycofaly
    • Wenecja - oglosila sie republika
    • Sardynia
    • Oczekiwano, ze role wyzwoliciela przyjmie Karol Albert - król Sardyni, dlatego gdy ona zaatakowana - całe Włochy pomagaly 
    • Lipiec 48 r. - b pod Custoza i przegrana Sardyńczyków
    • Państwo Kościelne
    • listopad 48 r. - rozruchy > Pius IX do K. Neapolu
    • Luty 49 r. - Zgromadzenie Konstytucyjne ogłosiło Repubike Rzymska - koniec siweckiej wladzy papieza
    • Inne
    • Toskania - tez rewolucja - uciekl Leopold II
    • Marzec 49 r. - porazka Włochów pod Novara wielka i abdykował Albert > tron dla syna Wiktora Emanuela II
    • Lipiec 49 r. - Francuzi wsparcie dla Papieża - zajeli Rzym
    • Sierpień 49 r. - pokój w Mediolanie - k. Sardynii wysoka kontrybucja wojenna na rzecz Austrii
    • Wiktor Emmanuel nie zgodzil sie na obnizenie kasy za wyrzeczenie zielono-biało-czerwonej flagi
  56. Bilans Wiosny Ludów
    • Oprócz powyzszych tez wystapienia w Belgii, Hiszpanii, Holandii, Skandynawii
    • Zniesiona pańszczyzna i feudalne formy ustr. wsi w całej Europie (oprócz Rosji XD)
    • W wielu państwach konstytucje - udział w życiu publ. szerszego ogółu poddanych
    • Budowa fundamentów demokracji - systemu wybieralnej władzy obywatelskiej zamiast dziedzicznych rzadow arystokracji
    • Zaznaczyla sie obencosc i sila nowej grupy - robotników przemysłowych
    • Wzmocnienie poczucia wspólnoty narodowej
    • Interwencje Rosyjska na Węgrzech, francuska w P. Kościelnym i pruska w Niemczech - ostatnie działania Św. Przym.
    • Kończy sie epoka romantyzmu, zaczyna epoka ideologii i polityki realnej
    • Papiestwo zrazilo do siebie Wochów; liberałowie odcieli sie od socjali i demokratów
    • Robotnicy rozczarowani liberałami, ku socjalistom
  57. Bałkany na pocz. XIX w.
    • Podziały jezykowe, religijne; słowiańscy chrzescijanie pozbawienie wiekszosci praw muzulmanow; poddani wyzyskowie tur. posiadaczy ziem
    • Czarnogóra - małe teryt., wyjatkowa pozycja, pod panowaniem władyków (prawosławni biskupi, najwyzsi sedziowie i władcy świeccy) z dyn. Petroviców
    • Autonomia Czarnogóry duza gwarantowana przez Rosje, bo jej konsulowie tam doradcami
    • Serbia
    • 1804 r. - powstanie przeciw lokalnym możnowladcom tureckim - powstanien narodowe do 1813 r.
    • 1815 r. - kolejne powstanie - na czele Miłosz Obrenović - wsparcie dyplom Rosji tez > 1817 r. nieformalna autonomia
    • 1821 r. - próba uniezależnienia Mołdawii
    • 1826 r. - konwencja akermańska (zmusili Ruscy Turcje) - formalna autonomia wołoszczyzny, Mołdawii, Serbii
  58. Wojna o niepodleglosc Grecji
    • Podobnie jak wiekszosc panstw bałk. od schyłku średniowiecza pod panowaniem Turków, ale wiecej swobód niz inni
    • Dopuszczani do handlu itp, ale i tak niechec do Turków
    • XIX w. - poczatek dzialanosci tajnych organizacji - liczono na pomoc Rosji (bo tez prawoslawie, stamtad chrzest + mozliwosc zajecia ziem kosztem Turcji)
    • 1821 r. - gen. Aleksander Ipsilantis wkroczył do Mołdawii (rusek), ale bez pomocy Rumunii i Rosji - przegrał z Turkami, ale rozbudzil nastroje
    • 1822 r. - Epidauros - Zgromadzenie Narodowe proklamowalo niepodleglosc Grecji
    • W odpowiedzi tureckie pogromy ludnosci greckiej w Stabule itp + do Grecji bezwzgledny dowódca Ibrahim Pasza
    • 1826 r. - Turcja wygrala i zdobyla twierdze Missolungi > 1827 r. - Ateny
    • Fillhelleni - ludzie z EUW, co wspierali Grecje - kasa itp.; najslynniejszy - George Byron (zmarł na febrę)
    • 1827 r. - b. pod Navarino i wygrana Francji, WB, Rosji nad flota Turecka
    • 1829 r. - armia Iwana Dybicza zdobyła Adrianopol > to pod stolica > pokoj
    • Niepodległość Grecji, autonomia Serbii, Mołdawi, Wołoszczyzny, dla Rosji cz. Armenii
    • 1832 r. - królem Otton Wittelsbach
  59. Żandarm Europy
    • Ci co w wojnach napoleońskich poznali troche Europe - zauwazyli jako patola
    • Od 1816 r. rozne przeciwne organizacje itp - chesc chiala monarchii z konstytucja, inni zgładzenia cara i rodziny (np płk. Paweł Pestel)
    • 1825 r. - śmierć Aleksandra I - nastepca Mikołaj I
    • 25 grudnia 25 r. - powstanie dekabrystów - mieli sily, ale nie podjeli działań - bunt zdławiony
    • 1826 r. - specjalne jednostki tajnej policji i żandarmerii dla zwalczania spisków; cenzura dokładna
    • 1836 r. - Piotr Czaadajew - do psychiatryka, mial sie zrzec tej krytyki cara swojej
    • 1828-29 r. - wygrana z Turcja - niepodleglosc bliskiej kulturowo Grecji
    • 1830-31 r. - powst. listopadowe - duże zagrożenie carów
    • 1849 r. - udział w tłumieniu powsst. wegierskiego - zwieńczenie mocarstwowej roli Rosji
    • Nie wzruszona Wiosna Ludów
  60. Powstanie dekabrystów
    • Towarzystwo Południowe i Towarzystwo Północne (Na drugich czele Paweł Pestel)
    • Totalna porażka, wybici, zeslani na Syberie
  61. Wojna krymska
    • Połowa XIX w. - wzrost napiecia miedzy WB,Fr a Rosja, bo sprzecznosci interesów
    • Arena konfrontacji- Turcja (Mikołaj I nazywał ja chorym człowiekem Europy)
    • Interesy
    • Rosja chciała opanować cieśn. czarnomorskie i dawny Konstantynoopol
    • Idea panslawizmu - car powinien być zwierzchnikiem all narodów słowiańskich, wiec chciano opanowac Bałkany
    • Mikołaj liczył na wsparcie w Austrii, bo jej pomógł w 1849 r. i WB (bo obiceal jej udzial w rozbiorze Turcji)
    • Niechęci, bo Austria tez chciala te ziemie; WB nie chciala tam wplywow Rosji; Napoleon III chcial zwalczac Rosje, bo tradycja Napoleona
    • Wojna
    • Pretekst - Rosja ultimatum dla Turcji - maja im podporzadkowac miejsca swiete w Palestynie + zwierzchnosc nad prawoslawnymi tam - to oznaczaloby utrate suwerenności
    • 1853 r. - poczatek wojny - Rosja latwo pokonała Turcje w ks. naddunajskich, na Kaukazie + rosyjska flota czarnomorska pokonala Turcje pod Synopa
    • Przymierze WB i Francji, pozniej i Sardynii z Turcja i walka po jej stronie, wesprzec miala też Austria, ale Prusy nie pozwolily, bo by byl rozpierdol do reszty
    • 1854 r. - desant na Płwsp Krymskim - głowna arena zmagań - najciezsze zmagania podczas oblezenia Sewastopola; twierdza padła, ale straty tak duze, ze kij
    • Kongres w Paryżu
    • 1855 r. - śmierć Mikołaja I > nastepca Aleksander II 
    • 1856 r. - kongres w PAryżu - zakończenie wojny; Rosja miala zrzec sie pretensji do Mołdawii i Wołoszczyzny, zezwolic na swobodna żegluge miedzynarodowa na Czarnym
    • Mocarstwa uznaly nienaruszalnosc Turcji, Serbii, Mołdawii, Wołoszczyzny
    • Zrównanie w prawach muslimów i chrześcijan u Osmańskich
    • Demilitaryzacja Wysp Alandzkich na Bałtyku + umiedzynarodowienie Dunaju
    • Sukces dyplomacji brytyjskiej - zachowala równowage sil w Europie 
    • Koniec Św. Przymierza, bo p. członkowskie pierwszy raz walczyly przeciw sobie!
  62. Cienka czerwona linia
    • Dwuszerego żołnierzy bryt. z 93 Pułku Górali Szkockich
    • Podczas bitwy pod Bałakława na Krymie dzieki ich postawie udało sie odeprzec szrze rosyjska i uratowac od zajecia oboz
    • Nazwa w odniesieniu do koloru mundorów; z czasem pojecie utozsamiane z cala bryt. armia
    • Metafora - stosunkowo niewielkie sily bronia olbrzymiego imperium przed naporem wroga
  63. Armie podczas wojny krymskiej
    • Wyszła na jaw ogromna dysproporcja miedzy Rosja a Zachodem
    • Ruscy zle dowodzeni, wyposazeni, zaopatrzeni tez do dupy; korupcje, kradzieze itp.
  64. Odwilż posewastopolska
    • Okres panowania Aleksandra II
    • 1861 r. - reforma uwłaszczeniowa, zniesienie poddaństwa osobustegi chłopów - mogli wykupic ziemie itp.
    • Miry - wspólnoty wiejskie
    • Nie było jednak uwłaszczenia na zachodzie - czyli np. ziemie RP dawnej dla utrzymania konfliktu korzystnego szlachty z chłopami
    • Powołanie ziemstw - samorzady terytorialne - głównie szlachta w wyborach, ale i chłopi, mieszczanie
    • Reforma sadownictwa - zniesienie kar cielesnych, przyznanie prawa oskarzonym do obrony, wprowadzenie lawnikow w sadzie
    • Złagodzenie cenzury itp.; skrócenie czas służby wojskowej - do 6 lat - szkolono wiecej rekrutów i wieksze mozl. mobilizacyjne państwa
    • Pozostało samodzierzawie - nieograniczona władza monarchy
    • Powolne i czesciowe zmiany powodowaly raczej rozczarowanie niz zaspokojenie poddanych - czesc organizowala zamachy na urzednikow cara
    • 1881 r. - zabicie w zamachu Aleksandra II (org. Narodna Wola) > nowy Aleksander III powrócił do rzadow twardej reki

What would you like to do?

Home > Flashcards > Print Preview