Prawo rzymskie - skrypt Leny - źródła

Card Set Information

Author:
riatoz966
ID:
311069
Filename:
Prawo rzymskie - skrypt Leny - źródła
Updated:
2015-11-08 18:04:31
Tags:
assistant
Folders:
Rzym - Skrypt
Description:
asf
Show Answers:

Home > Flashcards > Print Preview

The flashcards below were created by user riatoz966 on FreezingBlue Flashcards. What would you like to do?


  1. Ius
    Właściwy sposób postępowania z ludźmi
  2. Fas
    Właściwy sposób postępowania wobec bogów
  3. Iniuria
    Niewłaściwe postępowanie z ludźmi
  4. Nefas
    Niewłaściwe postępowanie wobec Bogów
  5. Ius Civile
    Prawo cywilne - obowiązuje tylko mieszkańców Rzymu
  6. 1.Lex
    To co lud nakazuje i ustanawia, zapytany przez właśc. urzędnika
  7. Lex Datae
    Ustawa XII tablic (451/450 p.n.e.)
  8. Procedura ustawodawcza (lex rogatae - po zapytaniu pretora)
    • Promulgatio - zapytanie przez pretora (dot. jednej sprawy)
    • Dyskusja na contiones (nieformalne zgr.)
    • Głosowanie na comitia (bez dyskusji)
  9. Budowa ustawy (leges rogatae)
    • Praescriptum - dane wnioskodawcy, data, zarys problemu
    • Rogatio - cz. zasadnicza
    • Sanctio
  10. 1.Rodzje ustaw (leges rogatae)
    • Lex perfecta - ustawa z sankcją nieważności
    • Lex imperfecta - ustawa bez sankcji
    • Lex minus quam perfecta - ustawa z sankcją inną niż nieważności
  11. 2.Plebiscitum
    • Uchwały zgromadzeń plebejskich obow. tylko plebs
    • 471 - pierwsze zgr. pleb. (bo zagroż. secesją)
    • 287 p.n.e. - lex hortensia - uchwały powszechnie obowiązują
  12. 3.Senatus Consultum
    • Uchwały senatu o niewiążącym chatakterze (zalecenia)
    • Auctoritas patrum - prawo zatw. uchwał zgr. ludowych
    • 339 p.n.e. - lex publilia - wieczysta autoryzacja uchwał zgr. ludowych
    • Do 50 r. - uchwały senatu nie były źródlem powszechnego prawa (później nieoficjalnie) 
    • Oratio principis zamiast senatus consulta - Senat traci na znaczeniu - za Trajana
  13. 4.Constitutiones principum (ius civile)
    • Edicta - zarządzenia cesarza o charakterze powszechnie obowiązującym
    • Rescripta - odpowiedzi cesarza na zadane mu pytania prawne
    • Decreta - orzeczenia cesarskie w sprawach sądowych
    • Mandata - instrukcje służbowe dla urzędników
  14. 5.DZiałalność jurysprudencji
    Bump blank
  15. II . Ius honorarium
    PRawo urzędnicze
  16. 1.Edictum
    • Wynik działalności urzędnika - pretora lub konsula
    • Pretor powołany na urząd otrzymuje zakres władzy, a nie konkretne wytyczne
    • Pretor - ograniczony przez zwierzchnika (konsulowie)
    • Ogłaszają na album postępowanie w sprawach danego typu, ale nie są tym związani
    • 67 p.n.e. - lex cornelia de edictis - pretor związany swoim edyktem
  17. 2. Ius praetorium
    Prawo pretorskie
  18. a)Praetor urbanis
    • 367 p.n.e.
    • Leges Liciniae Sextiae
  19. b)Praetor peregrinus
    242 p.n.e.
  20. Cele p. pretorskiego względem I. Civile
    • Wspomaganie (adiuvandi) - wykonywanie obowiązującego prawa
    • Uzupełnianie (supplendi) - wydawanie przepisów z zakresu i. civile, których nie ma w i. civile
    • Poprawianie (corrigendi) - wskazanie wyjątku od przepisu, zawieszenie go ze wzgl. na szczegól. okoliczności
  21. III. Ius gentium
    • Prawo wspólne
    • Prawo ludów obowiązujące wszystkich ludzi, nie tylko obywatelów Rzymu
    • Głównie normy zwyczajowe wspólne dla wielu ludów
    • Całkowicie świeckie
    • Swobodniejsza forma niż i. civile
    • Dot. obywateli, peregrynów, Latynów
    • Treść. dot. stos. majątkowych - do obrotu gosp. przeznaczone
    • 212 r. - Constitutio Antoniniana - edykt Karakalli - przestaje obowiązywać i.gentium
  22. Monarchia
    753-510 p.n.e.
  23. Republika
    • 510/509-27 p.n.e.
    • 510-387 p.n.e.- wczesna republika
    • 287-27 p.n.e. - późna republika
  24. Pryncypat
    27 p.n.e. - 284 n.e.
  25. Dominat
    284 - 476  (565)
  26. Okres archaiczny
    Od założenia Rzymu
  27. Okres przedklasyczny
    218-27 p.ne.
  28. Okres klasyczny
    27 p.n.e. - 284
  29. Okres poklasyczny
    284-476-565
  30. Podokres justyniański
    527-565
  31. Rzym w okresie królestwa
    • Prawo
    • P. zwyczajowe
    • Ustawa 12 tablic
    • Ustawy zgromadzenia ludowego
    • Charakterystyka
    • Przypomina polis 
    • Rozsrastająca się wioska
    • Na początku tylko rolnictwo - handel po wojnach punickich
  32. Prawo w okresie monarchicznym
    • Dominuje p. zwycz. (obecne w świadomości grupy)
    • Ścisłe powiązanie prawa i religii
    • Prawo jest tym, co zawsze było - naturalne reguły
    • Prawo dot. prostych codziennych czynności - proste sprzedaże, dziedziczenie,rodzina
    • Mores maiorum - zwyczaj przodków (podstawa regulacji stos. społecznych)
    • Ius papirianum (ius regiae) - ustawy królewskie - (rzymska tradycja prawna)
  33. UStawy komicjów (leges)
    • Zgr. ludowe - wolni mężczyźni 14-65 lat
    • Do końca republiki wydano ok. 30 leges (mało)
    • Nazwa ustawy od nazwiska wnioskodawcy (lex Cornelia)
    • Ustawą jest to co lud nakazuje i ustanawia
  34. ~~Ustawa dwunastu tablic
    Lex duodecim tabularum
  35. Geneza XII tablic
    • Napięcia patrycjat <>plebs - prawo zwyczajowe niespisane, więc niekonkretne
    • Prawo interpretował patrycjat na niekorzyść plebsu
    • Decemviri scribundi legibus - dwie komisje 10osobowe powołanie na rok (pierwsza patrycjat, w drugiej ele plebsu)
  36. Treść XII tablic
    • Rozległa treść, wiele materii, p. prywatne i publiczne
    • Trzon - p.prywatne, proces, postępowanie egzekucyjnie w spr prywatnych
    • Przepisy proceduralne (tablice 1-3)
    • Prawo rodzinne, sakralne, spadkowe
    • Brak równomiernych regualcji 
    • Niewiele przepisów - p. zobowiązań
  37. Znaczenie XII tablic
    • Ważna dla Rzymian
    • Nigdy nie została formalnie uchylona,bo Rzymianie by się nie zgodzili
    • Przestała obowiązywać, gdy jej rozw. zostały wpisane do Kodeksu Justyniana
  38. ~~Juryści w okr. archaicznym
    blan
  39. Jurysprudencja kap łańska
    • Tylko kapłani kolegium pontyfików (collegium pontifices)
    • Do przełomu IV/III p.n.e. - monopol na prawo
    • Jedyne źródło prawa
    • Znali kalendarz procesowy i procedury - odp. formuły słowne
    • Początkowo tylko z patrycjatu (na czele Pontifex Maximus)
    • Pontyfikowie zapewniają jednolitą interpretację prawa - wykładnia gramatyczna, wyinterpret. instytucji itp.
  40. Początki jurysprudencji świeckiej
    • Przełamanie monopolu pontyfików
    • 304 p.n.e. - Ius Flavianum - wyjawienie kalendarza prawnego przez skrybę kol. pont.
    • IV p.n.e. - Tiberus Coruncanius - publiczne porady prawne
  41. ~~Rzym w okresie wczesnej republiki
    • Prawo zwyczajowe
    • Ustawa XII tablic
    • Ustawy zgr. ludowych
    • Plebiscyty
  42. Plebiscita (uchwały plebsu)
    • Zgromadzenia plebsu - ustanawiali prawo, które obowiązywało ich
    • Od 471 p.n.e. - pod przewodnictwem i na wniosek trybuna ludowego ustawy na concilia plebis (zgr. plebejskie)
    • Ustawą plebsu jest to co plebs nakazuje i ustanawia
  43. Lex Hortensia
    • 287 p.n.e. - zrównanie plebiscytów z ustawami i zacieranie różnic
    • Plebiscyty obowiązują i patrycjat i plebs
  44. Rzym w okresie późnej republiki
    • Prawo zwyczajowe
    • Ustawa XII tablic
    • Plebiscyty
    • Ustawy zgr. ludowego
    • Uchwały senatu
  45. Przemiany Rzymu w okresie późnej republiki
    • Szybka ekspansja terytorialna
    • Komicja tracą na znaczeniu - trudno, aby odpowiednio dużo obywateli brało udział
    • 96 r. - lex Agnesia - ostatnia ustawa Zgr. ludowego
    • Kompetencje komicjów przejmuje nieoficjalnie senat
  46. Senatus consultus
    • Źródło powszechnego prawa dopiero od I w.
    • Ludzie o wysokiej pozycji społecznej
    • Brak inicjatywy ustawodawczej - raczej impuls legislacyjny - opinie, wskazówki
    • W roli doradczej już od okresu królewskiego
    • W późnej republice wkraczał wprost w dziedzinę stanowienia prawa
  47. Prawo przedklasyczne
    • Prawo zwyczajowe
    • Ustawa XII tablic
    • Ustawy zgr. ludowych
    • Uchwały senatu
    • Plebiscyty
    • Edykty pretorskie
  48. Prawo pretorskie
    • Ius praetorium/ius honorarium
    • Zas. personalnosci prawa - ludzie sądzeni nie według państwa, w którym się znajdują, a według p. państwa, z którego pochodzą
    • 367 p.n.e. - leges liciniae sextiae - pretor miejski
    • 242 p.n.e. - pretor peregrynów - dla przebywających na terytorium imperium, ale nie obywateli
  49. Edykt jurysdykcyjny
    • Wykaz śr. prawnych jakimi będzie się posługiwała magistratura
    • Praktyczne zapowiedzi co do ochrony praw prywatnych w procesie i poza nim
    • Obowiązuje tylko na czas kadencji magistratury (1 rok)
    • Każdy kolejny pretor mógł zmienić edykt
    • NIE zbiór przepisów prawa materialnego
  50. Edykt wieczysty
    • Edictuum perpetuum Julianum - 130 r. ; Edictuum Hardrianum/Salvianum
    • W okresie pryncypatu - spisanie edyktów jurysdykcyjnych - nie można więcej zmieniać
    • Wyraz wkładu cesarza w kształtowanie prawa
    • Zatwierdzone uchwałą senatu
  51. ~~Okres klasyczny
    • Znikoma rola senatu - większa cesarzy
    • Prawo pretorskie przestaje ulegać zmianom po 130 r.
    • Ustaje działalność zgr. ludowych
  52. Wniosek cesarski
    • Orationes
    • Wniosek cesarski składany przez cesarza w senacie
    • Zaliczany do I. Honorarium
    • Podstawa senatus consultum
    • Od III w. normą opieranie się na tym zamiast senatus consultum
    • Degradacja roli senatu
  53. Konstytucje cesarskie
    • Constitutiones principis
    • Dotyczyły przede wszystkim kwestii publicznych
    • W sprawach prywatnych dot. spr. indywidualnych, ale czasem się do nich odwoływano
    • Reformy prawa prywatnego raczej przez zgr. ludowe i uchw. senatu
  54. Jakie były konstytucje cesarskie?
    • Mandata
    • Instrukcje dla urzędników - szczególnie namiestników prowincji
    • Głównie kwestie admin. - sfera wykonywania prawa
    • Edictum
    • Obowiązywały do końca życia cesarza albo dłużej, jeśli następca nie odwołał
    • Zarządzenia cesarza o charakterze powszechnie obowiązującego w całym imperium lub jego części
    • Rescripta
    • Odpowiedzi cesarza na pytania mu zadane
    • Dot. spraw prywatnych lub publicznych
    • Doprowadziło do wykształcenia się procesu reskryptowego
    • Odnosiły się do konkretnych przypadków, ale w podobnych się na nich wzorowano, więc przyczynienie się do rozw. prawa
    • Decreta
    • Orzeczenia cesarskie w sprawach sądowych
    • Dzięki autorytetowi cesarza uważane za wzorowe rozwiązania
    • W spr. spornych, które trafiały przed ces. w I instacji lub w drodze apelacji
  55. Świecka jurysprudencja
    Jurysprudencja kautelarna (cautela=klauzula w umowie; okr. republiki, przedklasyczny)
  56. Zadania jurysprudencji kautelarnej
    • Cavere - przygotowywanie formularzy umów
    • Agere - doradzanie stronom postępowanie - uświadamianie ich stron itp., ale nie reprezentowanie
    • Respondere - udzielanie responsów prawnych każdemu kto się zgłosi
    • Udzielanie porad urzędnikom i sędziom (były nimi osoby prywatne)
  57. Znaczenie działalności kautelarnej
    • Większa precyzja i uściślanie terminologii prawniczej
    • Stosowanie formularzy - rozszerzenei zakresu stosowania powszechnych instytucji prawnych
    • Niekiedy początek nowych instytucji prawnych
  58. Cechy charakterystyczne prawa
    • Nabiera naukowego charakteru - nauczanie go + działalność piśmiennicza
    • Niechęć do abstrakcji
  59. Jurysprudencja przedklasyczna
    • Veteres = dawni
    • Quintus Musius Scaevola - pontifex maximus
    • Servius Sculpius Rufus - pierwszy komentator edyktu pretorskiego
  60. Typy dzieł jurystów
    • Komentarze,objaśnienia
    • Definicje, dysputacje
    • Monografie, podręczniki
  61. Jurysprudencja klasyczna
    blank
  62. Ius publice respondendi ex autoritate principis
    • Ius respondendi - Przywilej - prawnicy mogli wydawać opinie pod autorytetem ces. - jak gdyby to on wydał
    • Przysługiwał szczególnie upodobanym ces. prawnikom (od cz. Oktawiana lub Tyberiusza)
    • Okr. pryncypatu - ścisłe powiązanie urzędu prawnika z władzą ces. (urzędy wysokie, w consilium principus)
  63. Communis opinio
    • Wspólna opinia prawników, którym przysługiwało I. respondendi (wystarczyła większość)
    • Prawotwórcza rola interpretacji
    • Jeśli nie było regulacji prawnej, sędzia musiał się podporządkować communis opinio
    • Jeśli brak communis opinio, należało się podporządkować któremuś konkretnemu juryście
  64. Szkoły prawa ogólnie
    • Różnice dotyczyły kwestii dość szczegółowych - brak znacznych w metodyce itp.
    • Skupione wokół mistrza
    • Przestały istnieć w II w.
  65. Szkoły prawa
    • Prokulianie - Marcus Antistius Labeo; nazwa od wybitnego Prokulusa
    • Sabinianie - Gaius Ateius Capito; nazwa od Sabina
  66. Cechy charakterystyczne jurysprudencji klasycznej
    • Wysoki status społeczny jurystów - autorytet
    • Naukowy charakter - piśmiennictwo i nauczanie
    • Język precyzyjny, bez ozdobień
    • Charakter prawotwórczy
    • Kapłani sprawiedliwości - poczucie wyższosci z ich strony
    • Nieodpłatność (kasa tylko za udział w concilium principis)
  67. ~~Prawo w okresie poklasycznym
    • Ius novum = lex
    • Jedynym źródłem prawa - konstytucje cesarskie
    • Zanik decreta, mniejsza rola mandata
    • Liczne rescripta
    • Rozwój procesu reskryptowego
  68. ~~Zbiory konsytucji cesarskich wschodniej cz. Ces. Rzymskiego
    blank
  69. Codex Gregorianus
    • Charak. prywatny
    • Za ces. Dioklecjana i Maksymiliana (ok 291 r.)
    • Rescripta z czasów Hadriana i 196-291 r.
    • Minimum 19 ksiąg ; 1-13 według porządku edyktu pretorskiego; księga 14 - p. karne
    • Sporzadzil Gregorius - urzędnik z dostepem do archiwum cesarskiego
  70. Codex Hermogenianus
    • Charak. prywatny
    • Za panowania Dioklecjana - 295 r. - uzupełnienie C. Gregorianus o panowanie Dioka
  71. Codex Theodesianus
    • Charak. urzedowy - odmienny od poprzednich; 438 r. - za czasów TEodozjusza II
    • Od czasów Konstantyna Wielkiego - 312-438 r.
    • Specjalne upoważnienie do przerabiania konstytucji aby pozostały tlyko treści wciąż aktualne
    • Poprzednie kodeksy też dalej aktualne, bo dotyczyly bardziej kwestii p.prywatnego i siegaly glebiej wstecz
    • Głównie prawo publcizne - 12 z 16 ksiąg
    • Charakter oficjalny - obowiązywały tylko te konstytucji wydane po 312 r., które były w Codexie
  72. Novellae Posttheodosianae
    • Zbiór konstytucji zachodniorzymskich
    • 436-468
  73. ~~Okres poklasyczny
    • Anonimowość - juryści nie tworzą pod swoim nazwiskiem tylko w kancelariach ces. w jego imieniu - włączeni w kadr. urzędniczą
    • Charakter urzędniczy - zamiast naukowego
    • Odejście od kazuistyki - bardziej w stronę abstrakcji, ogólnie formułowanie zasad
    • Nastawienie jurysprudencji na gromadzenie, porządkowanie, upraszczanie p. klasycznego
    • Wulgaryzacja prawa - upraszczanie prawa w ces. wschodnim - zbliżanie go do p. wulgarnego (prawa zwyczajowego ludów)
  74. Wulgaryzacja prawa
    blank
  75. Przyczyny wulgaryzacji prawa
    • Prawo klasyczne - uczone - zawiłe, skomplikowanee
    • III w. - okres kryzysu we wszystkich dziezinach, prawo niedostosowane
    • Zainteresowanie p. klasycznym raczej wśród elit rzymskich
    • Renesans prawa zwyzcajowego - lepiej odpowiadal odrodzonej formie gospodarki naturalnej
    • Już od czasów pryncypatu rywalizowało prawo klasyczne z uproszczonym zwycz. w prowincjach
  76. Cechy wulgaryzacji
    • Upraszczanie prawa klasycznego i cesarskiego
    • Język mniej specjalistyczny - bardziej zrozumialy, bardziej niejasny w interpretacji
    • Redukcja objętości
    • Napędem przemian - praktyka prawnicza
    • Zacieranie granic między instytucjami prawa
  77. Prawo wulgarne
    • Prostsze, bardziej przystępne i odpowiadające potrzebom praktyki
    • Mniej doskonałe w formie
    • Rozwijało się szczególnie w ces. zachodnim - mnogość prowincji i ludów
    • Rozwój równolegle do prawa klasycznego
  78. ~~Ustawy o cytowaniu
    blank
  79. Konstytucje Konstantyna Wielkiego
    • 321 r. - pozbawienie mocy Notae - krytycznych uwag Ulpiana i Paulusa o pismach Papiniana
    • 327-328 r. - potwierdzenie ważności pism Paulusa
  80. Konstytucja raweńska
    • 426 r. - tylko 5 uznawanych - Papinian, Ulpian, Paulus, Modestyn, Gaius
    • Jeśli zgodni wszyscy w jakiejs kwestii, sędzia MUSIAŁ się podporządkować;
    • Jeśli nie to decydowała większość - autorytet czołowy Papiniana
    • Walentynian III dla cz. zachodniej
  81. Zmiana konstytucji Raweńskiej
    • 438 r. 
    • Włączenie do Codex Theodesianus - rozciągnięcie jej jurysdykcji na ces. wschodnie
    • Dołączenie klauzuli, że pisma innych jurystów też obowiązują jeśli byli cytowani przez raweńską 5
  82. ~~Kompilacja justyniańska
    blank
  83. Konstytucje wprowadzające
    • Kodeks Justyniana
    • 528 r. - Haec quaem necessario - 7osobowa komisja powołana do uporządkowana konst. cesarskich; na czele Ioannes z Kapadocji
    • 529 r. -konstytucja Summa rei publicae wydanie kodeksu (codex Vetus) - zawiera 12 ksiąg zawierajacych konst.
    • 534 r. - konstytucja Cordi
    • Instytucje
    • 533 r. - Konstytucja imperatoriam
    • Digesta
    • 530 r. - konst. Deo auctore - 4 prof i 11 adwokatów pod przewod. Tryboniana dla uporządk. pism jurystów klasycznych i poklasycznych
    • 533 r. - konst. Onem - nowy program nauczania w sz. prawniczych
    • 533 r. - konst. Tanta - wprowadzenie w życie Digestów
  84. Kompilacja czy kodyfikacja justyniańska
    • Kompilacja - zebranie aktów prawnych tylko, tylko cesarz może interpretować
    • Kodyfikacja - nie można przykładać dzisiejszych wzorców, bo juryści starali się objąć całość prawa
  85. ~~Codex Iustinianus
    blank
  86. Codex Vetus
    • 529 r.
    • Wkrótce wymagał rewizji dla dostos. do nowowydanych konstytucji
    • Zbiór konstytucji cesarskich - z kodeksów Gregoriańskiego, Hermogeniańskiego, Teodozjańskiego + nowele postteodozjańskie
    • Komisja wybrała konstytucje z powyższych i reszta nie była już prawem powszechne obowiązującym
    • Przewaga mat. dot. p. prywatnego (ks. 2-8)
    • 5 ksiąg dot. innych spraw - p.kościelne, ustrojowe itp.
  87. Codex repetitae praeelectiones
    • 534 r. - poprawiony Codex Vetus
    • Treść uzgodniona z Institutiones i Digesta
  88. Institutiones
    • 533 r.
    • Podręcznik do wstępnej nauki prawa
    • Komisja - Trybonian, Teofil z Konstyntanopla, Doroteus z Bejrutu
    • Kompilacja zebrana z poprzednich dzieł - np. Instytucje Gaiusa
    • Ogólne pojęcia prawne
    • Wykładnia obowiązującego prawa
    • Wykład dogmatyczny, anonimowy, abstrakcyjny (nie kazuistyczny)
  89. Digesta
    • 533 r.; Pandectae; 50 ksiąg
    • Prawo wyłuskane z calego prawa dawnego - wybór lit. klasycz. dokonany urzędowo i podniesienie do rangi ustawy
    • Materiał pewny - komisja zwolniona z ogran. wynikających z ust. o cytowaniu
    • Podkomisje; 4 masy materiałowe - sabiniańska (i.civile), edyktylna(kom.do edyktów), papiniańska (tw. papiniana i jemu współczesnych), appendix (inne)
    • 38 jurystów - tylko 3 vetus
    • Niemal wyłącznie p. prywatne i postęp. cywilne
  90. Interpolacja
    • Przekształcenia tekstow klasycznych
    • Wyluskanie prawa aktualnego z tekstów klasycznych
    • Zmiana terminów, dodawanie i odejmowanie norm, pomijanie fragmentów
  91. Novellae constitutiones
    • 535-565 r.
    • 538 r. - do corpus iuris civllis
    • Konstytucje ces. wydane po 534 r. (Codex Repetitae Praelectiones)
    • Brak urzędowego opracowania - zachowały się w prywatnych zbiorach
    • Prawo kościelne, małżeńskie,spadkowe, admin, finansowe

What would you like to do?

Home > Flashcards > Print Preview