Doktryny - podręcznik (I)

Home > Preview

The flashcards below were created by user riatoz966 on FreezingBlue Flashcards.


  1. Doktryna państwowa starożytnego Wschodu
    Niezbędna, żeby coś spajało rozległe, zróżnicowane prowincje
  2. Zasady ideowe starożytnego Wschodu
    • Naturalna nierówność społeczna
    • Uświęcenie nierówności społecznych - taka jest wola bogów, a ew. chęć zmiany tego to ich obraza; np. Wedy Hindusów
    • Boskość władzy państwowej
    • Władca nie jest zwykłem śmiertelnikiem - syn bogów albo chociaż pośrednik
    • Broni od krzywdy poddanych i jest najwyższym kapłanem - nie można się przeciw niemu=bogom buntować
    • Ideowe zaplecze do budowy imperiów
    • Boski charakter prawa
    • Prawo wydaje władca z woli bogów - np. kodeks Hammurabiego
    • Tylko władca wie co jest dobre, a co nie
    • Mistyfikowanie rzeczywistości
    • Imperium - własność władcy - a ludzie wierzyli, że to ich wspólne DOBRO - tych na szczycie i dole drabiny społ.
  3. Inne ustroje starożytnego Wschodu
    • Chiny - Konfucjusz - jedność polityki i moralności; wiązanie solidaryzmu społ. z tradycją
    • Hebrajczycy - demokracja pustynna - król tylko patriarchalnym naczelnikiem plemiennym
    • Persja - Zaratustryzm - identyfikowanie prawa ze sprawiedliwością
  4. Starożytna Grecja
    • TRudniej z uprawą - tutaj raczej pasterze, myśliwi itp.,
    • Później handel - poszerzanie wiedzy o świecie i refleksje
    • Od VIII p.n.e. - polis - teryt. miejskie + aglomeracje przylegające; święty dar bogów
    • Wg. Platona 5040 mieszkańców, a wg. Arystotelesa - granice możliwe do ogarnięcia wzrokiem
    • Jedność kulturowa, religijna, militarna 
    • Świat dzieli się na mieszkańców all polis i resztę=barbarzyńców 
  5. Najstarszy obraz Grecji
    • Iliada i Odyseja Homera
    • Agamemnon - król (monarchia dobra, a wielu rządzących źle) - naradzał się z wojskiem
    • Odyseusz z synem - pierwsi spośród równych, nie chełpią się
    • Arystokratyczny - taki w istocie był charakter państw w powyższych eposach
    • Przemawiać mogą wybitni; dobrze urodzeni = cnotliwi
    • Patriarchalne pozostałości - nie brzydzono się pracą (inaczej niż w przyszłości), zajmowali się spr. codziennymi
    • Pogarda dla ludu
    • Wzór dla prszyszłych piewców ustroju arystokratycznego
    • Dopiero od V w. chylenie się ku ludowladztwu - demokracji
  6. Piewcy ustroju arystokratycznego
    • Heraklit z Efezu
    • Pindar - poeta książąt
    • Sokrates - mistrz platona
  7. Sofiści
    • Twórca szkoły - Protagoras 
    • Nauczali za pieniądze - kształcenie wszechstronne i praktyczne przeciw arystokratycznemu
    • Retoryka i dialektyka - najważniejsze przemawianie i przekonywanie; świetni demagodzy
    • Gorgiasz, Antyfon, Prodikos, Protagoras z Abdery
    • Info o nich tylko z relacji Platona
  8. Relatywizm
    • Twórca - Protagoras
    • Uzależnianie opinii od konkretnych ukł. odniesienia
    • Konwencje społeczne jakie ludzie przyjmują zależą od okoliczności
    • Gorgiasz - pluralizm moralnosci - uzależnianie zachowań od konkretnych okoliczności
  9. Inne poglądy sofistów
    • Umowa społeczna - jej embrionalna forma; ludzie w izolacji > łączą się w hordy z powodu niedogodności
    • Porozumienie między ludźmi, a nie natura decyduje o biegu rzeczy; wartości społ. wspólnym dobrem ludzi
    • Państwo powstało z woli ludzi i ma decydować wola więszkości
    • Przestrzeganie praw natury cnotą - ważniejsze to niż przestrzeg. ustaw
    • Zauważali dualizm prawa - prawo natury i od państwa - obu trzeba przestrzegać
    • Hippiasz - prawo tyranizuje ludzi; Antyfon - więskzość praw państwa jest wroga naturze
    • Antyfon - równość ludzi - nie ma różnic miedzy Grekiem a barbarzyńcą
    • Przyczynili się do rozwoju doktryny demokratycznej
  10. Zasady demokracji ateńskiej
    • Główny jej teoretyk - Perykles (V p.n.e.)
    • Wolność (główny filar)
    • Każdy może robić co chce, ale w ramach prawa
    • Szczególnie ważna wolność słowa - każdy może przemówić na zgr. ludowym i nie być za to ukaranym
    • Nie obejmowała niewolników i formalnie kobiet
    • Równość praw (izonomia)
    • Równość głosu, traktowania przed sądem, udziału we władzy
    • Kryterium - przydatność do służby publicznej; preferowana cnota i talent, a nie urodzenie
    • Losowanie - gwarancja równego dost. do urzędów - biedni nie skreśleni
    • Najwyższe urzędy - wybieralni - dobrze, żeby bogaci i mądrzy - trudniej skorumpować
    • Praworządność
    • Dobrowolne, ale konieczne podporządkowanie się prawu
    • Obywatele sami je tworzą, a jak złe to zmieniaja, ale póki uznane - przestrzegać
  11. Krytyka demokracji
    • Sokrates, Ksenofont, Arystofanes, Isokrates
    • Wolność prowadzi do demoralizacji - lud upija się nią - krok od anarchii
    • Równość - wbrew naturze - hierarchia dla porządku musi być, bo inaczej grozi katastrofą
    • Nie każdy nadaje się do rządzenia - niektórzy to ignoranci
    • Prawo - w demokracji stronnicze, kruche, nietrwałe; demokratycznymi hasłami można rozpasać lud
    • Despotyzm biednych i ucisk bogatych
    • Synteza krytyki demokracji - doktryna Platona (teoretyk rządów stróżów doskonałych)
  12. Platon
    • "Państwo", "Prawa"
    • V/IV p.n.e.; wywodził się z arystokracji i uzyskał wykształcenie; uczeń Sokratesa
    • Śmierć Sokratesa - pogłębienie niechęci Platona to demokracji
    • Przekonanie, że ustr. ewoluują w złym kierunku - degeneracja i tak będzie dopóki władzy nie przejmą filozofowie
    • Akademia - tam nauczał m.in. Arystotelesa
    • Twórca idealizmu obiektywnego
    • Inspirował - św. Augustyn; w nowożytności śr. Antyegalitarne i elitarne
  13. Idealizm Platona
    • Dwa światy - idei (doskonały) i świat odbijający idee (niedoskonały)
    • Tylko filozofowie mogą się wznieść w górę i widzieć prawdziwe rzeczy - taki powinien rządzić państwem, może je zbliżyć do ideału
    • Prawa św. idei - niezmienne, dobre, trwałe, oparte na hierarchii
    • Istotą państw nie jest rozum, ale odwaga (timokracja) lub pazerność (oligarchia) lub anarchia (demokracja) lub zbrodnia (tyrania)
    • Pierwsza w historii filozofia dziejów
  14. Ewolucja ustrojów według Platona
    • Timokracja -rządy dobre, ale z czasem chcą gromadzić
    • >Oligarchia - coraz więcej dla siebie aż zrażają lud
    • >Demokracja - ustrój kruchy, oparty na braku kompetencji i niewiedzy + za dużo wolności ludu
    • >Anarchia 
    • >Tyrania - najgorszy ustrój - liczy się osobisty interes despoty-karierowicza
  15. Państwo idealne Platona
    • Koncepcja antyindywidualistyczna; kallipolis
    • Rząd stróżów doskonałych (mędrców) - kres degeneracyjnej ewolucji ustrojowej
    • Ścisła hierarchia
    • Na szczycie - mędrcy - rządzą
    • Środek - wojownicy - bronią 
    • Dół - Lud - zaspokojający potrzeby wszystkich,aby Ci wyżej byli wolni od trosk mat.
    • Państwo ponad jednostką, funkcjonuje harmonijnie, bo współpraca stanów
    • Rygorystyczne wychowanie mędrców i wojownikow - ściśle zaplanowane; granice nie nieprzekraczalne
    • Stróż doskonały - +50 lat
    • Wyzwolenie od pokus osobistych, rodzinnych, majątkowych - życie w komunach, wszystko państwowe
  16. Państwo prawie idealne Platona
    • Gdy zdał sobie sprawę, że jego pierwotne marzenie to utopia zbyt radykalna
    • Zachowanie pełnej własności + życie w normalnych rodzinach
    • Wadza właścicieli ziemskich
  17. Arystoteles
    • IV p.n.e. - uczeń Platona; wszechstronne zainteresowania; ojciec nauki o polityce
    • Wychowawca Aleksandra Wielkiego
    • Edykt Nikomachejski, Polityka (opis ustrojów 158 polis i p. barbarzyńskich)
    • Empiryzm i formułowanie wniosków po analizie faktów (inaczej niż aprioryzm Platona)
    • Realizm i relatywizm w analizach społ.
    • Państwo jest czymś naturalnym, składa się z mniejszych wspólnot rodzinnych i wiejskich
    • Człowiek - zwierzę polityczne
    • Krytyka cyników i sofistów
    • Inspirował - Tomasz z Akwinu, Machiavelli, Monteskiusz
  18. Ustroje państw według Arystotelesa
    • Wiele czynników wpływa na ustrój państwa, więc trudno je porównywać - nie każdy ustrój może się sprawdzić w danych war.
    • Ze względu na to czy interes rządu czy ogółu:
    • Złe ustroje: tyrania,oligarchia,demokracja
    • Dobre ustroje: monarchia, arystokracja, politeja
    • Ze względu na stan majątkowy
    • Oligarchia (bogaci, choćby byli większością)
    • Demokracja (biedni, choćby byli mniejszością)
    • Stan średni najliczniejszy - politeja (synteza oligarchii i demorkacji, ale przewaga demok.)
    • Politeja - harmonia i porządek, droga pośrednia w polityce - polityka złotego środka (jak lubił Arystoteles)
  19. Arystoteles o społeczeństwie
    • Znakomici - elity, żyją z pracy ludu, maja majątek, szlachectwo, cnotę
    • Lud - rzemieślnicy, kupcy, wyrobnicy - ci, którzy mają mały majątek i pracują
    • Stan średni - umiarkowani, rozsądni; niezależni od znakomitych, nie nienawidzeni przez lud
    • Politeja - rządy stanu średniego może najlepiej minimalizować wstrząsy społeczne itp.
  20. Arystoteles o niewolnictwie
    • Z jednej strony - niekażdy się nadaje do czegoś - niektórzy mają predyspozycje do niewolnictwa i to naturalne
    • Z drugiej - niewolnictwo związane z niedoskonałością gospodarki
    • Niewolnik jako zwykłe narzędzie
    • Problem, bo kwestia niewolnictwa wojennego np. - niektórzy tacy niewolnicy nadawali się do czegoś więcej
  21. Natura według Arystotelesa
    • Stróż ładu, twórca powszechnej harmonii
    • Poznawać ją przez badanie rzeczywistości przyrodniczej i społeczenj (A nie jak Platon - mistyczny świat idei)
    • Sprawiedliwość 
    • Wyrównawcza komutatywna - z 1 str.,- równe sądzenie i odpowiednie zapłaty
    • Proporcjonalna dystrybutywna - oddawać każdemu co mu się należy
  22. Epoka hellenistyczna
    • Grecja podbita przez Macedonię - koniec polis, upadek ich światopoglądu
    • Imperium wielonarodowe; mieszanie wzorców Europejskich z Azjatyckimi wspierane przez władcę
    • Zgoda Europy i Azji propagowana
    • Dobre okoliczności dla powrotu idei boskości monarchy - on ostoją w czasie kataklizmów i upadków epoki
    • Jak żyć w nowej rzeczywistości (autokracja) ma jednostka, która przywykła do życia polityką itp.
    • Na to pytanie odpowiadali reprezentanci najważniejszych hellenistycznych szkół filozoficznych
  23. Cynizm
    • Twórca - Antystenes z Aten; kontynuator Diogestenes z Synopy
    • Życie proste, w zgodzie z naturą (utożsamiane z biologiczną przyrodą); co nienaturalne=złudne
    • Pogardzani, zwani "psimi filozofami", ale don't care; dystans wobec instytucji
    • Indywidualizm - ważne szczęście (osiągnięcie przez cnotę czyli życie w zgodzie z naturą)
    • Wyrzec się majątku, tytułów; minimum życiowych potrzeb; asceza; odwrócenie od rodziny - poznawanie duchowe
    • Sensualizm teorii poznania; materialistyczna konepcja świata
    • Krytyka religii i państwa (i Arystotelesa)
    • Prymitywnie - tolerancja kanibalizmu, kazirodztwa
    • Życie publiczne jak ogień - trzeba dostosować odległość, żeby sie nie spalić ani nie zamarznąć (Antystenes)
    • Utrzymał się do VI w. - Poparcie zwłaszcza wśród ubogich - obietnica życia bez trosk i smutku
    • Inspirował - ideologie protestu polit., pkt wyjścia ideologii anarchistycznych (XIX), terrorystycznych (XX)
  24. Epikureizm
    • Epikur z Samos - szkoła filozoficzna "Ogród Epikura"
    • Żyli tam uczniowie z rodzinami izolując się od świata, a epikur był czczony jako mistrz
    • Dyskusje filozoficzne i biesiady
    • Szczęście jednostki - należy uwolnić się od zmartwień i urojonych pragnień - wtedy wewnętrznie wolny
    • Filozofia materialistyczna i ateistyczna - najwyższym celem szczęście, które może zapewnić filozofowanie w połączeniu z rozumem itp.
    • Droga do szczęścia przez przyjemności; cnota synonimem rozkoszy, uważać tlyko, by nie zaburzyć wewn. spokoju
    • Nie wyrzekali się własności, respektowali wartości państwa - zapewniało minimum moralności i ochrone własności
    • Nie lekceważyli konwencji społecznych i politycznych
    • Lathe biosas - żyj w ukryciu; odcinać się od ż. polit, bo to zatruwa odczuwanie przyjemności
    • Atrakcyjne, bo w dobie burzliwych przemian wyznaczała człowiekowi pole aktywności niezależnej od polityki
    • Pochwała egoizmu (zajmuje się swoim interesem, nikomu nie wadzi), krytyka altruizmu
    • Inspirował - Rzymianie (Lukrecjusz Karus, Horacjusz Flakkus), w nowożytności utylitaryzm
  25. Stoicyzm
    • Najpopularniejsza filozofia hellenistyczna i najdłużej praktykowana; od Zenona z Kition (III p.n.e.) po Marka Aureliusza i Seneke (cesarstwo)
    • Determinizm - wszystkim rządzi przeznaczenie; synonimami są rozum, naura, los, twórczy duch
    • Świat to twór ożywiony - kosmos zamieszkują 4 natury - bogowie, ludzie, zwierzęta, rośliny; my z bogami najbliżsi, bo rozumni
    • Bogowie mają rozum z natury, ludzie do niego dochodzą
    • Cnota - jest absolutna i niepodzielna - dot. kobiet,mężczyzn,wolnych,niewolników, ludzi, bogów 
    • Ludzie z natury dobrzy - zło pochodzi z zewnątrz
    • mędrcy i głupcy, nic pomiędzy, ale głupiec może wskrzesić w sobie bożą iskrę i stać się mędrcem
    • Mądrość = wolność, mędrzec godzi się z tym jak wygląda świat i nie potrzebuje go zmieniać; to kategoria wewn., stan ducha
    • Należy poddawać się rzeczywistości i wszystko - nawet niejwiększe kataklizmy przyjmować ze spokojem
    • Fatalizm - w każdym tkwi ta sama iskra, która umożliwia posiadnięcie mądrości i wolności
    • Aprobata dla własności, nierówności między ludźmi; Szacunek nieraz dla niewolników - dożywotni najem
    • Współpraca z władzą - często pełnili urzędy albo chociaż byli doradcami itp.; tylko gdy uważano władzę za rozumną
    • Stoicyzm filozofią najbliższą polityce - pozwala osiągnąć, by kosmosem rządził mędrzec, a więc rozum
    • Nawet samobójstwo nie kłóciło się z ideologią, jeśli wcześniej uznano, ze państwo kłóci się z rozumem
    • Unikali klasyfikowania ustrojów i form państw - kosmiczny porządek może być wskazówką dla władcy w każdym ustroju (nei ma good i bad)
    • Stoicka mądrość = przestrzeganie prawa naturalnego, gdyż jest wieczne i jednakowe dla wszystkich, zgodne z naturą świata i człowieka
    • Ludzie z natury jedn. społecznymi i natura też ma taki charakter - sprzeciw wobec egoizmu
    • Wolność niezależna od tego co myślą o niej ludzie - to zrozumienie naturalnych, nieuchronnych, fatalistycznie zdeterminowanych koneiczności
  26. Stoicy w Rzymie
    • Inaczej niż Grecy - oni nie lubili jakiś filozoficnzych rozważań itp. 
    • Dość późno się rozwinęła - po podbicu basenu M. Śródziemnego - wtedy niepowodzenia reform; racjonalizacja rzymskich ambicji podbojów
    • Stoicyzm popularny, bo - kult kosmicznego ładu, racjonalizm, elastyczny stos. do ustroju
    • Szczególnie ważna działalność Cycerona - okres kryzysu republiki
  27. Cyceron jako rzymski stoik
    • Wykształcony prawnik, polityk; liczne traktaty ("O państwie", "O prawach", "O powinnościach")
    • Szukał recepty na uzdrowienie republiki w kryzysie w filozofii i w reformowaniu ustroju
    • Polityka - łączenie wątków greckich i hellenistycznych z kultem tradycji rzymskiej
    • W jego doktrynie widać pełnię burzliwego okresu epoki przejściowej
    • Państwo - wytwór naturalnych skłonności ludzi do życia w zbiorowości - lud to wspólnota złączona więzami praw i interesów
    • Sprawiedliwość - przestrzeganie prawa natury jako prawa rozumu
    • Sprawiedliwość nie oddziela się od polityki (jeśli stanowione złe prawo to to nie prawo ani państwo)
    • Główny cel org. państwowych (opartych na sprawiedliwości) - by każdy mógł swobodnie korzystać ze swej własności
    • Popierany ustrój mieszany - arystokracja,monarchia,demokracja w harmonii, ale sympatia dla arystokracji
    • Gardził pospólstwem i demokracją, nie ufał
    • Concordia ordinum - zgoda stanów - potrzene w państwie - pojednanie wszystkich cnotliwych w obliczu rewolucji tłuszczy
    • Wezwanie do solidarności arystokracji i ekwitów - szczyty warstw posiadających vs pospólstwo
    • W ten sposób ukrócić zamieszki z powodu chciwości ludu, ambicji dowódców, swawoli wojska
    • Inspirował - XVI w. - fascynacja solidaryzmem elit + fascynacja luminatów Oświecenia
  28. Źródła ideowe starożyt. chrześcijaństwa
    • Inspiracje - żydowski mesjanizm, ciągłe poniżanie narodu wybranego i obca władza w Palestynie
    • 63 p.n.e. - likwidacja niepodległości Izraela i próby hellenizacji (Herod Wielki)
    • Faryzeusze ściśle przestrzegali Pisma Świętego i czekali, ale nie chcieli działać polit.
    • Saduceusze - bogaci, odrzucali tradycję wokół P. Świętego i poddawali się hellenizacji
    • Zeloci - nacjonaliści, chcieli walczyć i czekali na mesjasza - wodza armii
    • Esseńczycy - nawiązywali do mesjanizmu, propagowali idee nowego przymierza z Bogiem
  29. Początki chrześcijaństwa
    • Wizja rychłego królestwa bożego dla wszystkich (czy Żyd, czy grek) bardzo atrakcyjna
    • Żydzi w diasporze - Azja mniejsza, Egipt, Syria itp. - łatwiejsze doprwoadzenie do religii światowej rangi
    • Nasiąkanie wpływami stoicyzmu
    • Nieprzeciętna indywidualność przywódców - Jezusa.i Pawła - atrakcyjne hasła i ideały
  30. Ideologia Nowego Testamentu
    • Św. Paweł z Tarsu - apostoł narodów; początkowo uciskał Chrześcijan, autor pierwszy tekstów chrześcijańskich i moralista
    • Podróżował i zakładał gminy chrześcijańskie - później pisał do nich listy (zachowało się 14)
    • 67 r. - ścięty za burzenie ładu
    • Nawiązania do doktryn religijnych Bliskiego Wschodu i filozofii stoickiej
    • Pierwszy uznał, że Jezus ma zbawić cały świat, a nie tylko naród wybrany
    • Elementy myśi społeczno-politycznej - (stosunek gmin do ces.)
    • Władza świecka bożym sługą nawet jeśli to pogańska władza; ces. powstrzymuje pojawienie się antychrysta
    • Władzy należy się poddawać nie tlyko ze względu na karę, ale i sumienie; płacić podatki - każdemu co mu się należy (cło komu cło, uległość komu uległość itp.) 
    • Ideał - człowiek łagodny, przyjazny, posłuszny przełożonym, żywot spokojny i cichy
    • Późniejsze teksty NT jeszcze mneij obfite w takie kwestie
    • Pochwała ubóstwa, ostatni będą pierwszymi, pogarda dla bogactwa, bratanie się z niewolnikami
    • Zasada równości ludu miała nie być rozciągana na życie doczesne - niech każdy pozostanie w swym stanie
    • Wolność tylko przed Bogiem, jako kategoria ducha
  31. Rozwój doktryny
    • Ireneusz, bp Lyon - państwo pochodzi od Boga a nie diabła
    • Chrześcijanin ma się poddawać władzy, ale stronić od polityki i dawać się choćby prześladować, pamiętając, że Bóg ukarze
    • Gdy sytuacja na chwilę lespza i szansa na poprawę syt. chrześcijan - zabieganie u dobrego princepsa (IIw)
    • Szkoła aleksandryjska (Klemens i Orygens) - widoczne w niej inspirowanie się chrześcijaństwa stoicyzmem + chęć chrystianizacji ces.
    • Cesarstwo szansą na szerzenie w jego ramach dobrej wiary
    • Złą władze traktować jak karę Bożą, a opór możliwy tylko wobec prawa ewidentnie sprzecznego z p. bożym
    • Tertulian - płn. Afryka; najwybitniejsza postać II i III w.; modlić się za cesarza, bo trzeba modlić się za wrogów B|
    • Odrzucenie służby wojskowej - chrześcijanin nie broni cywilizacji orężem, a modlitwą
    • Dopuszczał sprawowanie urzędów w ces. - podzielał zdanie Pawła, ze trwanei imperium oddziela nas od końca świata; Rzym=Nowy Babilon
    • Definitywne zakończenie kształtowania doktryny dualizmu prawa - ludzkiego i bożego (naturalnego)
    • 313 r. - edykt mediolański Konstantyna - chrześcijaństwo jako doktryna państwowa
    • Teologia imperialna - Euzebiusz z Cezarei + św. Augustyn
  32. Teologia polityczna św. Augustyna
    • Biskup Hippony; organizator chrześcijaństwa w płn. Afryce; "De civitate Dei"; główny przed Tomaszem z Akwinu autorytet filozofii chrześcijańskiej
    • Podstawa - filozofia katastrofizmu - pesymizm, większość ludzi zła; tylko Bóg wie jaka będzie przyszłość
    • Upadek Rzymu = no problemu - państwa ziemskie upadają
    • Bóg stworzył państwo z powodu grzechu (propter peccatum)
    • Nieustanna walka państwa bożego z civitas diaboli
    • Ojczyzną ludzi Kościoła jest niebo - na ziemi są pielgrzymami
    • Obywatele ziemi - źli, którzy nie zastali łaski
    • Civitas terrena - w każdym realnym państwie są ludzie dobrzy i źli (drugich więcej)
    • Władzę od Boga mają i dobrzy i źli, stąd państwo nie może człowieka naprawiać, a jedynie pilnować, zeby nie brnal w grzech
    • Posłuszeństwo wobec tyrana nawet, ale jeśli prawo wyraźnie narusza p. Boże - wtedy opór bierny
    • Akceptacja represji wobec heretyków - cogite intrare - zmuście ich by weszli do jedności kościoła
    • Państwo - boski instrument do karania
    • Inspiracje - kariera w średniowieczu - podst. ideologii papieskiego uniwersalizmu; reformacja - teoretyczna posdt. polit. idei Lutra i Kalwina

Card Set Information

Author:
riatoz966
ID:
311566
Filename:
Doktryny - podręcznik (I)
Updated:
2015-11-18 20:56:29
Tags:
dasf
Folders:
Doktryny
Description:
fgg
Show Answers:

Home > Flashcards > Print Preview