Rzym - Repetytorium - III

Home > Preview

The flashcards below were created by user riatoz966 on FreezingBlue Flashcards.


  1. Podmiot prawa
    Osoba, która ma zdolność prawną, czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków
  2. Podział podmiotów prawa
    • Osoby fizyczne - jednostki ludzkie ze zdolnością prawną
    • Osoby prawne - zw. osób lub wyodrębnione masy majątkowe, którym przyznano zdolność prawną
  3. Zdolność do czynności prawnych
    Zdolność do osobistego (samodzielnego) dokonywania czynności prawnych, a więc samodzielnego składania oświadczeń woli, które mają na celu wywołanie skutków prawnych
  4. Zdarzenie prawne
    • Każde zdarzenie faktyczne, z którym prawo wiąże skutki prawne
    • Mogą być zależne lub niezależne od woli człowieka
    • Zależne od woli człowieka - szczególnie ważne czynności prawne (odróżnine od innych działań lub zaniechania)
  5. Podział zdarzeń prawnych
    • Niezależne od woli człowieka
    • Zależne od woli człowieka
    • A)Dozwolone - czynności prawne
    • B)Niedozwolone - inne działania, zaniechane
  6. Czynnośc prawna
    • 1)Przynajmniej jedno oświadczenie woli zmierzjące do zmiany stosunków prawnych
    • Powstanie stosunku prawnego / Zmiana lub zakończenie wciąż wiążącego istniejącego uprzednio stosunku prawnego
    • 2) Czynność konwencjonalna - prawo określa sposób dokonania, często też formę i skutki
    • 3)Działanie celowe - podejmowana w określolonym celu - zwłaszcza nabycie, zbycie lub inne rozporządzenie swoim prawem
    • 4)Negotium - najbliższy rzymski odpowiednik tego terminu; działanie niedeliktowe, najczęściej polegające na zawarciu umowy obligacyjnej
  7. Wymogi ważności czynności prawnej
    • Posiadanie zdolności do czynności prawnych przez podmiot składający oświadczenie woli (a gdy ograniczona zdolnosc, dopelnienie wymogów sanujących ów brak)
    • Zgodność działania z prawem (zakaz działania wbew ustawie [contra legem] i obchodzenia jej [in fraudum legis] - ogólna przyczyna nieważności od czasów Justyniana)
    • Zgodność z dobrymi obyczajami (boni mores) - początkowo rozpatr. kazuistycznie - od okr. poklas. ogólna przyczyna nieważności
    • Dochowanie wymogów formalnych
    • Brak wad oświadczeń woli
  8. Czynności na przestrzeni wieków
    • Okres archaiczny
    • Przwiązywanie dużej wagi do formy, bo to gwarant osiągnięcia celu, bo oceniano o ważności na podst. odpowiedniej formuły lub gestu
    • Republika (szczególnie od I p.n.e.)
    • Większy nacisk na rzeczywisty zamiar stron, wolę wewnętrzną (voluntas), indywidualną podmiotu
    • Zwracanie uwagi na zgodność woli z samym jej oświadczeniem
    • Późna republika i okr. klasyczny
    • Zasada interpretacji ośw. woli w odniesieniu do poszczególnych rodz. czynności prawnych (mortis causa/inter vivos itp.)
  9. Nieważność czynności prawnej
    • Bezwzględna
    • Uważany za nieistniejący w sferze prawnej lub istniejący ale niewywołujący skutków w sferze prawnej (akt nieskuteczny)
    • Ius civile znało tylko ten przypadek nieważności jako nieważność z mocy prawa (ipso iure)
    • Na nieważnośc aktu ipso iure mógł się powołać każdy - magistratura i sąd powinny były brać to pod uwagę
    • Względna
    • Akt ważny i skuteczny w sferze prawnej, ale mógł być zaczepiony (zaskarżony) przez str. zainteresowaną usunięciem lub uniknięciem takich skutków
    • Na podst. I. Praetorium ważności mogły być pozbawione nie tylko akty prawne zgodne z i. praetorium, ale i z i. civile
    • Środki jakimi pretor wpływał na skuteczność czynności prawnej (z urzędu lub zaskarżenia-wniosek zainteresowanego)
    • 1)Denegatio actionis - odmowa przez pretora skargi z ważnego wg i. civile aktu; zawsze stos. z urzędu
    • 2)restitutio in integrum - przywrócenie do stanu poprzedniego dla usunięcia skutków danej czynności ważnej wg i. civile - na wniosek strony
    • 3)exceptio - zarzut, który strona pozwana z aktu ważnego wg civile mogła przeciwstawić skardze powoda - na wniosek osoby, która chciałaby uniknąć skutków dokonanej czynności
  10. Rodzaje nieskuteczności czynności prawnych
    • Ze względu na zakres (nie)skuteczności
    • Całkowita - cały akt nieważny
    • Częściowa - nieważne niektóre klauzule
    • Ze względu na chwilę wystąpienia nieważności
    • Początkowa - nieważny od chwili dokonania
    • Późniejsza (następcza) w chwili dokonania ważny i skuteczny, ale w wyniku późniejszych okoliczności lub jego wzruszenia przez stronę stał się nieważny
  11. Uzdrawianie nieważnych czynności prawnych
    • Konwalidacja - convalsecere - Generalnie niedopuszczalna; sam bieg czasu nei może uzdrowić
    • Konwersja - conversio - uznanie czynności prawnej za inną, o ile spełnione zostały wymogi niezbędne dla jej ważności, a sama czynnośc miała taki sam lub podobny cel
    • Zatwierdzenie - ratihabitio - późniejsze nadanie czynności ważności po ustaniu przyczyny jej nieważności
  12. Skutki czynności prawnych
    • Czynnośc prawna to przynajmniej jedno oświadczenie woli, które ma charakter celowy - celem jest wywołanie skutków prawnych, jakie prawo wiąże z dokonamiem danej czynności
    • Skutki prawne - powstanie,zmiana,ustanie stosunku prawnego
    • W szczególności można było nabyć lub zbyć prawo
    • Skutki mogły wystąpić od razu między składającymi ośw. woli (inter vivos) lub zostać zastrzeżone na wypadek śmierci składającego ośw. (mortis causa)
    • Skutki od dokonania czynności i dot. tylko czasu następującego po niej (od zaraz=ex nunc) lub moc wsteczna do jakiegoś momentu w przeszłości (od wtedy=ex tunc)
  13. Nabycie prawa
    • 1) Pierwotne
    • Nabywca nie wywodzi swojego prawa od poprzednika; Uzyskuje prawo niezależnie od prawa poprzednika
    • 2)Pochodne
    • Nabywca wywodzi i opiera swe prawo na prawie poprzednika
    • Nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw niż sam posiada
    • a)Translatywne - nabywca otrzymywał takie samo prawo ( w tym samym zakr. i treści) jak miał zbywca
    • b)Konstytutywne - w mniejszym zakresie (o innej treści) niż miał zbywca
    • a)Pod tyt. szczególnym (successio singularis) - jeden określony akt prowadzi do nabycia jednego określonego prawa
    • b)Pod tyt. ogólnym (successio generalis) - jeden okr. akt prowadzi do nabycia całości praw poprzednika
  14. Podział czynności prawnych
    • Wyróżniane obecnie, ale znane prawu rzymskiemu
    • Liczba stron
    • Jednostronne - do dokonania czynności wystarcza ośw. woli 1 osoby
    • Dwu i wielostronne - Do dokonanie minimum 2 oświadczenia; szczególnie ważne umowy - zawsze 2 strony (wierzyciel i dłużnik, nawet jeśli wiele osób); str. mogą być względem siebie wzajemnie W i D
    • Moment zaistnienia skutków prawnych
    • Między żyjącymi (inter vivos) - skutki za życia osób dokonujących czynności
    • Na wypadek śmierci (mortis causa) - skutki po śmierci osoby, która dokonała czynności
    • Koniecznośc dochowania wymogów formalnych
    • Formalne - konieczne zachowanie okr. formy
    • Nieformalne - wystarczy oświadczenie woli w dowolnej formie
    • Ekwiwalencja świadczeń
    • Odpłatne - pod tytułem darmym (causa lucrativa); na podst. czynności 1 str., druga uzyskuje przysporzenie majątkowe
    • Nieodpłatne - Pod tyt. odpłatnym (causa onerosa) - świadczenie 1 strony odpowiada na świadczenie ekwiwalentne drugiej
    • Zakres zobowiązania stron
    • Ścisłego prawa - str. zobowiązane do tego co zawarte w treści danego typu aktu
    • Dobrej wiary (bonae fidei) - str. zobowiązne do świadczeń wynikających z typu aktu + tego co zostało rzeczywiście ustalone + tego co wynikało z zasad uczciwego obriotu i zaufania względem kontrahenta)
    • Skutek w zakr. rozporządzenia prawem
    • Zobowiązujące - celem zobowiązanie do spełnienia jakiegoś świadczenia
    • Rozporządzające - celem dokonanie rozporządenia prawem
    • Zależność od podst. lub celu prawnego (causa) 
    • Abstrakcyjne - ważność czynności nie zależała od jej podst. prawnej - ta z natury rzeczy istniała, ale nie była tu prawnie relewantna
    • Kuzalne - ważność czynności zależala od podst. prawnej jej zawarcia; podst. musiała więc istniejć i być akcpetowalna z pkt. widzenia reguł prawnych i dobrych obyczajów
  15. Oświadczenie woli
    Zewnętrzne objawienie woli wewnętrznej - powinno ją odzwierciedlać
  16. Sposoby złożenia oświadczenia woli
    • A)Złożenie oświadczenia woli w sposób formalny - najczęściej uroczysty
    • B)Złożenie oświadczenia woli w sposób nieformalny - brak określonego sposobu - ma to być przeakzene w sposób zrozumiały dla drugiej str. i innych uczestników obrotu prawnego
    • B1)Oświadczenie wprost - słowo,znak,pismo; wskazanie palcem, skinienie głową, złożenie oświadczenia w liście lub przez posłańca ( o ile nie wymagana osobista obecność stron
    • B2)Czynności konkludentalne - takie działanie, które po uwzględnieniu okoliczności nie pozostawia wątpliwości do do powziętej woli
    • B3) Milczenie - zasadniczo to nie wyrażenie woli, ale czasem potrzeba wyraźnego zaprzeczenia - jeśli go nie ma - zgoda
  17. Interpretacja oświadczeń woli
    • Wymóg zgodności między wolą wewnętrzną, a jej objawem zewnętrznym
    • Jeśli słowa, w których strony oświadczyły wolę pozwalją na jednoznaczne stwierdzenie, czego chciały - nie należy wątpić w ich zamiarty
    • DOKKKOŃCZYĆ
  18. Materialna struktura czynności prawnej
    • Pobudka - czynniki, które motywują dany podmiot do dokonania czynności
    • Świadomość - aspekt intelektualny, znajomość rzeczywistego stanu rzeczy i przekonanie o chęci jego zmiany
    • Wola - aspekt woluntatywny - dążenie do zmiany istniejącego stanu rzeczy przez dokonanie czynności prawnej
    • Oświadczenie woli - manifestacja woli w sposób zrozumiały dla podmiotów (uczestników życia społ.)
  19. Niezgodność woli z oświadczeniem
    • Świadoma niezgodność
    • Zastrzeżenie potajemne
    • Oświadczenie woli nie na serio - w żartach lub dla nauczania
    • Symulacja - względna/bezwzględna
    • Nieświadoma niezgodność
    • Pomyłka
    • Błąd (Error..) - co do typu czynności (in negotio) / co do osoby (in persona)/ co do przedmiotu umowy (in corpore)
  20. Świadoma niezgodność woli z oświadczeniem
    • Zastrzeżenie potajemne - reservatio mentalis
    • Znamiona - Potajemne zastrzeżenie oświadczającego, że jego wola jest inna niż oświadcza
    • Skutki - Bez znaczenia prawnego, bo nie dostępne dla świata zewnętrznego + czynnośc prawna dochodzi do skutku w formie oświadczonej
    • Oświadczenie woli nie na serio
    • Znamiona - z okoliczności towarzyszących złożeniu oświadczenia wynika, że oświadczający nie ma woli wywołania skutków
    • Skutki - nie pociąga żadnych skutków prawnych
    • Symulacja (simulatio) bezwzględna
    • Znamiona - Strony zawierają czynnośc prawną pozorną bez zamiaru zawarcią pod jej pozorem jakiejkolwiek innej czynności prawnej
    • Skutki - Czynność symulowana jest nieważna
    • Symulacja (simulatio) względna
    • Znamiona - str. zawierają czynność pozorną, ale pod jej pozorem obie chcą, aby nastąpiły skutki innej czynności
    • Skutki - ważna o ile spełnione wymogi jej ważności i jeśli nie sprzeciwia sie prawu i dobrym obyczajom
  21. Nieświadoma niezgodność woli z oświadczeniem
    • A)Pomyłka
    • Znamiona - mylne oznaczenie przedmiotu, jednak przedmiot był tym, co do czego str. się porozumiały rzeczywiście
    • Skutki - Czynność ważna - mylne oznaczenie nie szkodzi
    • B)Błąd (Error)
    • Znamiona - Mylne wyobrażenie o istotnym stanie rzeczy - prawnym lub faktycznym (ten kto działa pod wpływem błędu, nie ma woli)
    • Skutki - Wpływał na ważnośc aktu jeśli 1)był istotny - dot. istoty czynności 2)był prawdopodobny - dał się usprawiedliwić
    • B1)Błąd co do prawa - error iuris - nie traktowany jako usprawiedliwiony (ignorantia...), chyba że małoletni (do 25)/ kobiety / żołnierze / wieśniacy
    • B2)Błąd co do elementów stanu faktycznego - nieznajomość faktu
    • B2.1)Error in negotio - błąd co do ele. stanu faktycznego, niezanjomość faktu - nieważność czynności
    • B2.2)Error in persona - błąd co do identyczności osoby, z którą dokonywano czynności lub której dana czynnośc miała dot. - nieważność, jeśli do osoby przywiązywano szczególne znaczenie
    • B2.3)Error in corpore - błąd co do identyczności przedmiotu, do którego odnosiło się ośw. - nieważność czynności
  22. Pobudka i jej znaczenie
    • Generalnie czynniki nie miały znaczenia dla czynności i nie były brane pod uwagę
    • Wyjątki:
    • 1)Własny błąd co do motywu (error in motivs)
    • 2)Błąd wywołany podstępem kontrahenta (dolus)
    • 3)Bojaźń wywołana bezprawną groźbą (metus)
  23. Własny błąd co do motywu
    • A)Error in motivs
    • B)Error in substantia, in materia, in qualite
    • Osoba, która dokonuje czynności działą pod wpływem własnej błędnej pobudki
    • Skutki
    • Ad.A) Z reguły brak znaczenia dla ważności czynności / jeśli error probabilis - skutki mogły być uchylone / Tendencja do uwzględniania pobudki przy aktach pod tyt. darmym
    • Ad.B) Błąd dot. istotnych właśc. przemdiotu - mogły skutki być uchylone, jeśli str. wykazała, że mylne wyobrażenie było jedyną pobudką dokonania czynności
  24. Podstęp (dolus)
    • Znamiona - Działanie mające na celu oszukanie osoby, z którą dokonuje się czynności prawnej;
    • 1)Wywołanie fałszywego wyobrażenia o faktycznym stanie rzeczy
    • 2)Nieinformowanie kontrahenta o faktycznym stanie rzeczy
    • Ochrona pokrzywdzonego 
    • 1)Actio de dolo Skarga w przypadku spełnienia świadczenia z aktu dokonanego pod wpływem podstępnego działania drugiej strony - o wynagr. szkody
    • 1.1)Czynnie legitymowana - osoba, która dokonała czynności pod wpływem podstępnego działania i spełniła świadczenie z takiego aktu
    • 1.2)Biernie legitymowana - sprawca oszustwa i inne osoby, które przyczyniły się do powst. szkody przez nieuczciwe działanie
    • Charakter subsydiarny skargi - strona poszkodowana nie miałą do dyspozycji innego śr. gwarantującego jej ochronę prawna
    • Skarga należała do actiones famosae - zasądzenie jej pociągało za sobą infamię
    • 2)Exceptio doli - Zarzut procesowy, który mógł być przyznany w 2 syt.
    • 2.1)Exceptio doli specialis - osoba, która dokonała czynności pod wpływem podstępu kontrahenta, ale nei spełniła jeszcze świadczenia, a nieuczciwy kontrahent wniósł skargę o dopełnienie zobowiązzania
    • 2.2)Exceptio doli generalis - strona pozwana z uczciwie dokonanego aktu, ale skarga wniesiona o dopełnienie świadczenia miała znamiona działania nieuczciwego
    • Charakter subsydiarny - nie brany pod uwagę w przypadku czynności prawnych dobrej wiart, bo okoliczności brane pod uwagę z urzędy
    • 3)Restitutio in integrum propter dolum - pozaprocesowy środek restytucyjny z powodu nieuczciwego działania strony, mający na celu przwyrócenie stanu poprzedniego
    • Na wniosek strony, która dokonała czynności pod wpływem nieucziwego kontrahenta
  25. Przymus psychiczny wywołujący obawę (vis ac metus)
    • Znamiona
    • Vis compulsiva -Obawa przed utratą jakiegoś cennego dobra (obiektywnie cenne - rodzina itp.)
    • Vis absolutia - przymus fizyczny - zawsze powodował nieważność katu prawnego (brak woli po str. prymuszonego)
    • Śr. ochrony pretorskiej od I p.n.e. - przyznanie zależne od charakteru groźby - musiała:
    • 1)dot. utraty dobra cennego obiektywnie
    • 2)Bezprawna
    • 3)Zrealizowana niezwołcznie
    • 4)Na tyle poważna,  by przestraszyć człowieka odważnego
    • Ochona pokrzywdzonego
    • 1)Actio z formula Octaviana - celem skargi uzyskanie zwrotu all rzeczy uzyskanych gwałtem lub groźbą
    • 2)Actio quod metus causa - gdy przymuszony spełnił już świadczenie z akdu dokonanego pod wpływem obawy
    • 2.a) Jeśli skarga w ciągu roku od szkody - celem uzyskanie 4x wartości szkod
    • 2.b) Jeśli minął rok od szkody do skargi - 1 x wartość 
    • 2.1)Czynnie legitymowana - dokonała czynności pod wpływem groźby i spełniła świadczenie z takiego aktu
    • 2.2)Biernie legitymowana - ten kto posługując się groźbą, wywołał bojaźń i każda osoba, która odniosła z tego korzyść
    • 3)Exceptio metus 
    • Dokonaa czynności ale jeszcze nie spełniła świadczenia, a ten kto groził żądałsądowo spełnienia świadczenia
    • 4)Restitutio in integram propter metum 
    • Pozaprocesowy ś. restytucyjny mający na celu przywrócenie stanu porpzedniego - na wniosek str., która dokonała czynności pod wpływem groźby
  26. Formalna struktura czynności prawnej
    • Obejmuje elementy treściowe, które w pierwszej kolejności zależą od typu czynności
    • Mogą byc przez strony w określonym zakresie zmodyfikowane lub uzupełnione

Card Set Information

Author:
riatoz966
ID:
311904
Filename:
Rzym - Repetytorium - III
Updated:
2015-11-23 19:03:17
Tags:
das
Folders:
Rzym-Repetytorium
Description:
dsa
Show Answers:

What would you like to do?

Home > Flashcards > Print Preview